Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

--- wiki:susrutaproject:gayadasa:cul-add-2491_nyayacandrika_sarirasthana-4 [2026/08/05 13:21] – external edit 127.0.0.1
+++ wiki:susrutaproject:gayadasa:cul-add-2491_nyayacandrika_sarirasthana-4 [2026/09/15 21:00] (current) – external edit 127.0.0.1
@@ Line 1: / Line 1: @@
+<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
+<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tei-to-html.xsl"?>
 <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
+    <script src="./lib/js/xslt-polyfill.min.js" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"/>
     <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
         <fileDesc>
             <titleStmt>
-                <title>Transcription MS Cambridge CUL Add. 2491</title>
+                <title>Transcription MS Cambridge CUL Add.2491: 03 Śārīrasthānam 4</title>
             </titleStmt>
@@ Line 17: / Line 20: @@
                             <country>UK</country>
                         </placeName>
-                        <institution>Cambridge University Library<ptr/></institution>
+                        <institution>Cambridge University Library</institution>
                         <idno>Add. 2491</idno>
-                        <idno type="siglum">C2</idno>
+                        <idno type="siglum">C3.4</idno>
                     </msIdentifier>
                     <msContents>
@@ Line 70: / Line 73: @@
         <revisionDesc>
             <change when="2026-08-02" who="Dominik Wujastyk">Changed the filename</change>
-            <change when="2026-08-03" who="Andrey Klebanov">xml:id="NC.3.4.94-99
+            <change when="2026-08-04" who="Andrey Klebanov">Header and proofreading of NC 3.4.1--3. </change>
-                <list>
+            <change when="2026-08-11" who="Andrey Klebanov">Proofread until 3.4.5, aligned 3.4.1a
-                    <item>Work on the header.</item>
+                with the provisional edition.</change>
-                    <item>Copied the source description from
+            <change when="2026-08-24" who="Dominik Wujastyk">Added Saktumiva 2 header and IIIF pointer.</change>
-                        cul-add-2491_nyayacandrika-sarirasthana-1.txt.</item>
+            <change when="2026-09-13" who="Dominik Wujastyk">added pb pointers to IIIF images.</change>
-                    <item>Standardized the numbering and classification of textual divisions.</item>
-                    <item>Proofread and corrected NC 3.4.1--3.</item>
-                </list>
-            </change>
         </revisionDesc>
@@ Line 89: / Line 88: @@
                 <div n="4" type="adhyāya">
-                    <milestone n="33r9" unit="folio" facs="MS-image-name.jpg"/>
+                    <!--<milestone n="33r9" unit="folio" facs="MS-ADD-02491-000-00041.jpg"/>-->
-                    <!-- @@ ADD MANUSCRIPT IMAGE NAME -->
-                    <p xml:id="NC.3.4.1">
+                          <lg xml:id="NC.3.4.1a">
-                        <lb n="9"/>garbhāvakrāṃtiśārī<lb n="10"/>rānaṃtaraṃ
+                              <l><pb facs="41"  n="33r"/>
-                        garbhavyākaraṇasyocitatvāt | vyākaraṇaṃ vi<subst>
+                            <lb n="9"/>garbhāvakrāṃtiśārī<lb n="10"/>rānaṃtaraṃ
-                            <del>ka</del>
+                            garbhavyākaraṇasyocitatvāt | vyākaraṇaṃ vi<subst><del>ka</del><add
-                            <add place="below">va</add>
+                                    place="below">va</add></subst>raṇaṃ | tat śukraśoṇitaṃ
-                        </subst>raṇaṃ | tat śukraśoṇitaṃ garbhāśayagataṃ prāṇi<mod type="subst"
+                            garbhāśayagataṃ prāṇi<mod type="subst" rend="added-vowel-stroke"
-                            rend="added-vowel-stroke"><del>na</del><add place="inline"
+                                    ><del>na</del><add place="inline">nā</add></mod>ṃ garbhaḥ||</l>
-                            >nā</add></mod>ṃ garbhaḥ||<lb/><pb/>
+                    </lg>
-                    </p>
-                    <p xml:id="NC.3.4.3a">
+                    <lg xml:id="NC.3.4.3a">
-                        <pb n="33v"/><lb n="1"/>tacca prāṇa/ na yeṣām eva bhāvānām
+                        <l>
-                        anvayavyatirekābhyāṃ anvayavyatireki ca teṣv eva prīṇābhyāṃ paribhāṣayann
+                            <pb facs="42" ana="MS-ADD-02491-000-00042.jpg" n="33v"/><lb n="1"/>tac ca prāṇa/ na
-                        āha ||<lb n="2"/><subst>
+                            yeṣām eva bhāvānām anvayavyatirekābhyāṃ anvayavyatireki ca teṣv eva
-                            <del rend="enclosed-in-square-brackets">agniroma ity ādi</del>
+                            prīṇābhyāṃ paribhāṣayann āha ||<lb n="2"/><subst><del
-                            <add place="left-margin">agnīṣoma ity ādi ||<metamark
+                                    rend="enclosed-in-square-brackets">agniroma ity ādi</del><add
-                                    function="insertion">2</metamark></add>
+                                    place="left-margin">agnīṣoma ity ādi ||<metamark
-                        </subst> kutaḥ punar ādāv evāgniḥ somādi prāṇavyākaraṇam ucyate |
+                                        function="insertion">2</metamark></add></subst></l>
-                        anaṃtaroktād garbhapratyaṃgaguṇāgaṇa<lb n="3"/>vat teṣāṃm apy agnīṣomādīnāṃ
+                    </lg>
-                        dharmmādharmmābhyām eva saṃyogayo<add place="above">ḥ</add> kṛ<add
+                    <lg xml:id="NC.3.4.3b">
-                            place="above">ta</add>tvāt | tad evaṃ pāribhāṣikāmaś ca teṣu darśayituṃ
+                        <l>kutaḥ punar ādāv evāgniḥ somādi prāṇavyākaraṇam ucyate | anaṃtaroktād
-                            śabdapu|<lb n="4"/>rovarttinām ivaiteṣāṃ prāṇaśabdo prayoge varttayati |
+                                garbhapratyaṃgaguṇāgaṇa<lb n="3"/>vat teṣāṃm apy agnīṣomādīnāṃ
-                        manasiś ceti cakāra eṣām api śarīraguṇadoṣāṇām iva dharmmā<lb n="5"/>dharmma
+                            dharmmādharmmābhyām eva saṃyogayo<add place="above">ḥ</add> kṛ<add
-                        nimittatvaṃ samuccayāya | tatrānilajalānilabhūtānāṃ agnisomamarutāṃ
+                                place="above">ta</add>tvāt | tad evaṃ pāribhāṣikāmaś ca teṣu
-                        devatārūpeṇādhiṣṭhitā doṣāḥ | ya<lb n="6"/>d āha || svayaṃbhūr eṣa bhavān
+                            darśayituṃ śabdapu|<lb n="4"/>rovarttinām ivaiteṣāṃ prāṇaśabdo prayoge
-                        vāyur ity abhiśabditaḥ | <!-- SS 2.1.5cd --> tathā sthityutpattivināśeṣu
+                            varttayati | manasiś ceti cakāra eṣām api śarīraguṇadoṣāṇām iva
-                        bhūtānām eṣa kāraṇam iti <!-- 2.1.7ab -->|| tathā<lb n="7"/>hy udāryo
+                                dharmmā<lb n="5"/>dharmma nimittatvaṃ samuccayāya |</l>
-                        bhaṃgavān agniḥ pācako 'nnasyahīśvaraḥ | <!-- cf. 1.35.27 --> tathā soma eva
+                    </lg>
-                        >bhagavān śarīrāṃtargata āpyāyam iti iti | ta ete<lb n="8"/>svābhāvena
+                    <lg xml:id="NC.3.4.3c">
-                        praṇayaṃtīti prāṇaḥ | śārīrā doṣā vātādayaḥ | tadaivaiteṣāṃ dhātutvam api
+                        <l> tatrānilajalānilabhūtānāṃ agnisomamarutāṃ devatārūpeṇādhiṣṭhitā doṣāḥ |
-                        dadhatīti kṛtvā tathā manodo<lb n="9"/>ṣāḥ satvādīni trīṇi
+                                ya<lb n="6"/>d āha || svayaṃbhūr eṣa bhavān vāyur ity abhiśabditaḥ |
-                        parasparopastaṃbhād ekībhūya prakṛtibhūtāni | praṇayaṃtīti prāṇāḥ |
+                            <!-- SS 2.1.5cd --> tathā sthityutpattivināśeṣu bhūtānām eṣa kāraṇam iti
-                        paṃceṃdriyāṇi karmmajāni<lb n="10"/> cakṣurādīni rūpādigrahaṇakarmmaṇā
+                            <!-- 2.1.7ab -->|| tathā<lb n="7"/>hy udāryo bhaṃgavān agniḥ pācako
-                        prāṇayaṃti | evaṃ bhūtātmā kmmapuruṣo 'pi || aśeṣasyaiva karmmarāśe
+                            'nnasyahīśvaraḥ | <!-- cf. 1.35.27 --> tathā soma eva >bhagavān
-                            caitanya<pb n="43"/>heturiti | prāṇayaṃti na tu ca cetanādhātur eva
+                            śarīrāṃtargata āpyāyam iti iti | ta ete<lb n="8"/>svābhāvena
-                        prāṇanaṃ bhūtānāṃ vakṣyati hi | tad eva cetanāvasthitam iti | atra hi ṣaḍ<lb
+                            praṇayaṃtīti prāṇaḥ | śārīrā doṣā vātādayaḥ | tadaivaiteṣāṃ dhātutvam
-                            n="2"/>hetuka eva puruṣo 'dhikṛta iti satvādīnāṃ pṛthak nirdeśo nāsti |
+                            api dadhatīti kṛtvā tathā manodo<lb n="9"/>ṣāḥ satvādīni trīṇi
-                        agniṣomānilāś ca tatra bhūtagrahaṇenaiva<lb n="3"/> gṛhyaṃte |
+                            parasparopastaṃbhād ekībhūya prakṛtibhūtāni | praṇayaṃtīti prāṇāḥ |
-                        cetanāgrahaṇeṃdriyāṇi sāmarthyād āpannasamanaso 'vyatirekeṇa satvādīni
+                            paṃceṃdriyāṇi karmmajāni<lb n="10"/> cakṣurādīni rūpādigrahaṇakarmmaṇā
-                        ucyaṃte | tatra punareṣāṃ<lb n="4"/>caitanye pṛthakgrahaṇena cetanādhātutvaṃ
+                            prāṇayaṃti | evaṃ bhūtātmā kmmapuruṣo 'pi || aśeṣasyaiva karmmarāśe
-                        bādhitaṃ | yathā naiṣāṃ ce<subst>
+                                caitanya<pb facs="43" ana="MS-ADD-02491-000-00043.jpg" n="34r"/><lb n="1"
-                            <del>tu</del>
+                            />heturiti | prāṇayaṃti na tu ca cetanādhātur eva prāṇanaṃ bhūtānāṃ
-                            <add place="above">ta</add>
+                            vakṣyati hi | tad eva cetanāvasthitam iti | atra hi ṣaḍ<lb n="2"/>hetuka
-                        </subst>nādhātusamatvaṃ yathā pratyekakarmmanirdeśo<lb n="5"/>svayam
+                            eva puruṣo 'dhikṛta iti satvādīnāṃ pṛthak nirdeśo nāsti | agniṣomānilāś
-                        evācāryo vakṣyati | evaṃ mano'pi bhūtātmanaḥ śarīrāṃtagrahaṇamokṣaṇahetur
+                            ca tatra bhūtagrahaṇenaiva<lb n="3"/> gṛhyaṃte | cetanāgrahaṇeṃdriyāṇi
-                        iti tadapi prāṇayati ||<lb n="6"/> tad eva sarva eva pratyekaṃ prāṇayaṃtīti
+                            sāmarthyād āpannasamanaso 'vyatirekeṇa satvādīni ucyaṃte | tatra
-                        | samudāyo py eṣāṃ vyavahāro lāghavārthaḥ paribhāṣitaḥ | jaḍas tu
+                                punareṣāṃ<lb n="4"/>caitanye pṛthakgrahaṇena cetanādhātutvaṃ
-                            bhūtātma<lb n="7"/>śabdena na mano abhidhatte | manograhaṇaṃ nādhīyate |
+                            bādhitaṃ | yathā naiṣāṃ ce<subst><del>tu</del><add place="above"
-                        tanna bhūtātmamanasor vyaktabhedāt | eṣāṃ ca prāṇatvaṃ pratyekaṃ<lb n="8"
+                                    >ta</add></subst>nādhātusamatvaṃ yathā pratyekakarmmanirdeśo<lb
-                        />marmmanirddeśa eva pratipāditaṃ bhavam iti | bhavati cātra |
+                                n="5"/>svayam evācāryo vakṣyati | evaṃ mano'pi bhūtātmanaḥ
-                        cittavātādisatvādibhūtātmeṃdriyapaṃcake | prāṇākhyaṃ<lb n="9"/>paryabhāṣī
+                            śarīrāṃtagrahaṇamokṣaṇahetur iti tadapi prāṇayati ||<lb n="6"/> tad eva
-                        sma puraskṛtadvācatinā garbhasā kevalaṃ vāṃgapratyaṃgeṣu guṇāḥ |
+                            sarva eva pratyekaṃ prāṇayaṃtīti | samudāyo py eṣāṃ vyavahāro
-                        dharmmādharmmātmakāṃ prāṇeṣv api cetat sa<lb n="10"/>mucitaṃ | prāṇeṣv api |
+                            lāghavārthaḥ paribhāṣitaḥ | jaḍas tu bhūtātma<lb n="7"/>śabdena na mano
-                        agnīṣomīyatvāt garbhasya prathamam agnīṣomo nirddiṣṭo |
+                            abhidhatte | manograhaṇaṃ nādhīyate | tanna bhūtātmamanasor vyaktabhedāt
-                        tatrāṣṭādhārādheyayor ādhā<pb n="44"/>rasya prāgbhāvāttu
+                            | eṣāṃ ca prāṇatvaṃ pratyekaṃ<lb n="8"/>marmmanirddeśa eva pratipāditaṃ
-                        ārttavaprāgbhāvenāgneḥ pūrvanirddeśo 'lpācatvārapūrvanipātena anaṃtaram
+                            bhavam iti | bhavati cātra | cittavātādisatvādibhūtātmeṃdriyapaṃcake |
-                        agnīṣomādi | trayo<lb n="2"/>daśamāvidhaḥ |
+                                prāṇākhyaṃ<lb n="9"/>paryabhāṣī sma puraskṛtadvācatinā garbhasā
-                    </p>
+                            kevalaṃ vāṃgapratyaṃgeṣu guṇāḥ | dharmmādharmmātmakāṃ prāṇeṣv api cetat
+                                sa<lb n="10"/>mucitaṃ | prāṇeṣv api | agnīṣomīyatvāt garbhasya
+                            prathamam agnīṣomo nirddiṣṭo | tatrāṣṭādhārādheyayor ādhā<pb
+                                facs="44" ana="MS-ADD-02491-000-00044.jpg" n="34v"/><lb n="1"/>rasya
+                            prāgbhāvāttu ārttavaprāgbhāvenāgneḥ pūrvanirddeśo
+                            'lpācatvārapūrvanipātena anaṃtaram agnīṣomādi | trayo<lb n="2"
+                            />daśamāvidhaḥ | </l>
+                    </lg>
                     <p xml:id="NC.3.4.4">
-                        <label>NC.3.4.4</label> prāṇasadbhāva eva śukraśoṇitasya prāṇataḥ pariṇāmena
+                        <label>NC.3.4.4</label>
-                        tvagādi saṃbhava iti | anaṃtaraṃ tvagādi vyā<lb n="3"/>karaṇaṃ kurvvan āha |
+                         prāṇasadbhāva eva śukraśoṇitasya prāṇataḥ pariṇāmena tvagādisaṃbhava iti |
-                        tasyā khalu śukraśoṇitasyetyādi | kṣīrasaṃtāni kāṣṭaṃ dṛṣṭāṃtena bahirvṛtti
+                        anaṃtaraṃ tvagādivyā<lb n="3"/>karaṇaṃ kurvvan āha | tasyā khalu
-                            śukraśoṇita<lb n="4"/>sārārabdhatvaṃ tvacāṃ bodhayaṃti | teṣāṃ
+                        śukraśoṇitasyetyādi | kṣīrasaṃtānikāṣṭaṃdṛṣṭāṃtena bahirvṛttiśukraśoṇita<lb
-                        bahiḥsthitatvena pratyakṣatvāt prathamarasadhātū'dhiṣṭhānatvāc ca prathamaṃ
+                            n="4"/>sārārabdhatvaṃ tvacāṃ bodhayaṃti | teṣāṃ bahiḥsthitatvena
-                            vyāka<lb n="5"/>raṇaṃ | asāravyākaraṇaṃ vivṛṇvan āha || tāsām ity ādi |
+                        pratyakṣatvāt prathamarasadhātū 'dhiṣṭhānatvāc ca prathamaṃ vyāka<lb n="5"
-                        tāsām iti nirdhāraṇe ṣaṣṭhī sarvavarṇān rogādikān<lb n="6"
+                        />raṇaṃ | asāravyākaraṇaṃ vivṛṇvann āha || tāsām ity ādi | tāsām iti
-                        />chāyāmahābhūtapaṃcakena kṛtā paṃcavidhā || tad uktaṃ carake || evāmādīnāṃ
+                        nirddhāraṇe ṣaṣṭhī sarvavarṇān
-                        paṃcapaṃcānāṃ chāyāvidhilakṣaṇā a<lb n="7"/>vabhāsinī ca
+                            rogādikān<!--rogā>gaurā (ro,gau do look very similar)--><lb n="6"/>chāyā
-                            <unclear>mapāsyā</unclear>bhrājakānāgnikṛtaṃ paṃcavidhāṃ ca chāyām iti
+                        mahābhūtapaṃcakena kṛtā paṃcavidhā || tad uktaṃ carake || evā<subst><add
-                        || carakāt prabhāpy avabhāsate | tatra chāyā <lb n="8"/>prabhavayor viśeṣaḥ
+                                place="above">mā</add></subst>dīnāṃ paṃca paṃcānāṃ chāyā
-                        | prabhāva<unclear>rtma</unclear>m ākramayati | cāyā tu
+                        vidhilakṣaṇā | a<lb n="7"/>vabhāsinī camapāsyā bhrājakānāgnikṛtaṃ
-                            <unclear>vartma</unclear>prakāśinī | āsannālakṣate chāyābhāvikaṣṭāva<lb
+                        paṃcavidhāṃ ca chāyām iti || carakāt prabhāpy avabhāsate | tatra chāyā<lb
-                            n="9"/>lakṣyate tasyāḥ pramāṇaṃ nirddiśan āha || sā vravīhir ity ādi ||
+                            n="8"/>prabhavayor viśeṣaḥ | prabhā varṇṇam ākramayati | chāyā tu
-                        vrīhiratra yavaḥ | tānādhikārāt | yaduktaṃ ya<lb n="10"
+                        varṇaprakāśinī | āsannā lakṣate chāyā bhā vikaṣṭāva<lb n="9"/>lakṣyate |
-                            /><unclear>vāhyardvogradoṣṭa</unclear> iti || pradhānakalpanayā
+                        tasyāḥ pramāṇaṃ nirddiśan āha || sā vravīhir ityādi || vrīhir atra yavaḥ |
-                        gṛhītatvāt śūkadhānyānāṃ nānābhedena pramāṇāniyamāc ca ||<pb n="45"/> evaṃ
+                        nānādhikārāt | yaduktaṃ ya<lb n="10"/>vāhyarddho gudauṣṭa iti ||
-                        dvitīyādiṣv api tāsāṃ saptānām api abhipretaṃ | mānaṃ
+                        <!-- SS 2.2.6 --> pradhānakalpanayā gṛhītatvāt śūkadhānyānāṃ nānābhedena
-                            pradeśāṃta<unclear>rodi</unclear>tena saṃbaṃdhaṃ kurvvan āha ||
+                        pramāṇāniyamāc ca || <pb  facs="45"  ana="MS-ADD-02491-000-00045.jpg" n="35r"/>
-                            aṃguṣṭhodara<lb n="2"/> mātra sārddhaṃ caturtha ca | carake tu
+                        <lb n="1"/>evaṃ dvitīyādiṣv api tāsāṃ saptānām api abhipretaṃ | mānaṃ
-                        kāyacikitsā siddhāṃtenaiva ṣāḍava tvacaḥ || atra śalyataṃtrasiddhāṃtena
+                        pradeśāṃtaroditena saṃbaṃdhaṃ kurvvan āha || aṃguṣṭhodara<lb n="2"
-                            saptaiva<lb n="3"/>tvacāṃ ca yathoditaṃ mānaṃ māṃsaleṣu avakāśeṣu na
+                        />mātrasārddhaṃ caturtha ca | carake tu kāyacikitsāsiddhāṃtenaiva ṣaḍ eva
-                        punarasthipradhāneṣu lalāṭādiṣu | tad uktaṃ bhoje | māṃsale<lb n="4"/>ṣv
+                        tvacaḥ ||<!-- cf. CS 4.7.4 --> atra śalyataṃtrasiddhāṃtena saptaiva <lb
+                            n="3"/>tvacāṃ ca yathoditaṃ mānaṃ māṃsaleṣu avakāśeṣu na punar
+                        asthipradhāneṣu lalāṭādiṣu | tad uktaṃ bhoje | māṃsale<lb n="4"/>ṣv
                         avakāśeṣu yathāmānaṃ tvacāṃ mataṃ | lalāṭāṃguṣṭhagaṃḍeṣu kapāleṣu
-                        tathālpikāḥ | tvacapratyāsannatvekaḥ lābhā<lb n="5"/>gaṃ nirddiśan āha || </p>
+                        tathālpikāḥ |</p>
                     <l xml:id="NC.3.4.5">
-                        <label>NC.3.4.5</label> kalāḥ khalvapītyādi || kalāpi saptetyarthaḥ | tāsāṃ
+                        <label>NC.3.4.5</label>
-                        sāmānyena lakṣaṇaṃ | saṃkṣepeṇa darśayan āha ||<lb n="6"/>
+                         tvacapratyāsannatve kalābhā<lb n="5"/>gaṃ nirddiśan āha || kalāḥ khalv
-                        dhātvāśayāṃtaramaryādāḥ dadhatīti dhātavaḥ rasaraktamāṃsādayaḥ |
+                        apītyādi || kalāpi saptetyarthaḥ | tāsāṃ sāmānyena lakṣaṇaṃ | saṃkṣepeṇa
-                        kaphapittapurīṣāny api svasthaṃ svakarmmaṇā dadhatī<lb n="7"/>ti kṛtvā | </l>
+                        darśayan āha ||<lb n="6"/> dhātvāśayāṃtaramaryādāḥ dadhatīti dhātavaḥ
+                        rasaraktamāṃsādayaḥ | kaphapittapurīṣāny api svasthaṃ svakarmmaṇā dadhatī<lb
+                            n="7"/>ti kṛtvā | </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.6-7">
-                        <label>NC.3.4.6-7</label> tāsāṃm antasthitatvenāpratyakṣāṇām asti
+                        <label>NC.3.4.6-7</label>
-                        pratyupamānaṃ pramāṇaṃ nirddiśan āha | yathāhītyādi | etena ka<lb n="8"
+                         tāsāṃm antasthitatvenāpratyakṣāṇām asti pratyupamānaṃ pramāṇaṃ nirddiśan
-                        />lāsādhita pṛtha - - nādyupalaṃbhakāryeṇa viviktām avakalānām astitvaṃ
+                        āha | yathāhītyādi | etena ka<lb n="8"/>lāsādhita pṛtha - -
-                        sādhitaṃ bhavet | tāsām upaṣṭaṃbhakaṃ<lb n="9"/>nirddiśan āha || snāyubhiś
+                        nādyupalaṃbhakāryeṇa viviktām avakalānām astitvaṃ sādhitaṃ bhavet | tāsām
-                        ceti | ādikalābhāgāḥ kalāviśeṣāḥ bhūmibhāgavat | jarāyu ārttava <lb n="10"
+                            upaṣṭaṃbhakaṃ<lb n="9"/>nirddiśan āha || snāyubhiś ceti | ādikalābhāgāḥ
+                        kalāviśeṣāḥ bhūmibhāgavat | jarāyu ārttava <lb n="10"
                         />syodaryānalapariṇāmena kṣīrasaṃtānivat avayavastenātatān śleṣmaṇāveṣṭitān
-                        dhātusaṃdhitvāt ||<pb n="46"/>kalābhāgasya saṃdhiṣu śleṣmā atas tenāveṣṭitān
+                        dhātusaṃdhitvāt ||<pb facs="46" n="35v"/>kalābhāgasya saṃdhiṣu śleṣmā atas tenāveṣṭitān
                         | </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.8">
-                        <label>NC.3.4.8</label> āsāṃ prathamā māṃsadharā | yayāghriyate
+                        <label>NC.3.4.8</label>
-                        māṃsaśirādayā | </l>
+                         āsāṃ prathamā māṃsadharā | yayāghriyate māṃsaśirādayā | </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.9"/>
                     <l xml:id="NC.3.4.10">
-                        <label>NC.3.4.10</label> dvi<lb n="2"/>tīyā raktadharā | māṃsābhyaṃtaragatā
+                        <label>NC.3.4.10</label>
-                        | asyāṃ śoṇitaṃ māsābhyaṃtara sāmānyena tiṣṭhati viśeṣataḥ | punaḥ śirāsu
+                         dvi<lb n="2"/>tīyā raktadharā | māṃsābhyaṃtaragatā | asyāṃ śoṇitaṃ
-                            |<lb n="3"/>yakṛtplīho ceti | </l>
+                        māsābhyaṃtara sāmānyena tiṣṭhati viśeṣataḥ | punaḥ śirāsu |<lb n="3"
+                        />yakṛtplīho ceti | </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.11"/>
                     <l xml:id="NC.3.4.12-13">
-                        <label>NC.3.4.12-13</label> tṛtīyā medodharā nāma | athetareṣu sarvveṣu
+                        <label>NC.3.4.12-13</label>
-                        saraktaṃ meda ucyate | iti | māṃsān niḥsṛtatvān me<lb n="4"/>dasaḥ raktatā |
+                         tṛtīyā medodharā nāma | athetareṣu sarvveṣu saraktaṃ meda ucyate | iti |
-                        anye tu sneho medaścitāścita evaṃti | etena tṛtīyakalāyāṃ
+                        māṃsān niḥsṛtatvān me<lb n="4"/>dasaḥ raktatā | anye tu sneho medaścitāścita
-                        medomajjānoghriyata | iti prati<lb n="5"/> pāditaṃ | etena sthānaikatvena
+                        evaṃti | etena tṛtīyakalāyāṃ medomajjānoghriyata | iti prati<lb n="5"/>
-                        majñaḥ pṛthak kalā nāsti | na cāpi medasaḥ pṛthak snehatā |
+                        pāditaṃ | etena sthānaikatvena majñaḥ pṛthak kalā nāsti | na cāpi medasaḥ
-                        paṃcasnehatvaprasaṃgāt |<lb n="6"/>vasānupṛthag eva majñaḥ | tābhyāṃ tasyāḥ
+                        pṛthak snehatā | paṃcasnehatvaprasaṃgāt |<lb n="6"/>vasānupṛthag eva majñaḥ
-                        pṛthak avasthānāt | vasāyās tu asthnibhyo baṃdir eva sthānaṃ saivocyate |
+                        | tābhyāṃ tasyāḥ pṛthak avasthānāt | vasāyās tu asthnibhyo baṃdir eva
-                            va<lb n="7"/>āsati medomajñoḥ punarasthivivarāvasthānena sthānaikyād
+                        sthānaṃ saivocyate | va<lb n="7"/>āsati medomajñoḥ
-                        ekasnehakalpanaṃ | <unclear>ye</unclear>hi snehaṃ majñatrayā dadato te<lb
+                        punarasthivivarāvasthānena sthānaikyād ekasnehakalpanaṃ |
-                            n="8"/>hyasthāny eva pū<unclear>rṇṇā</unclear>ni tiktāthya snehaṃ
+                            <unclear>ye</unclear>hi snehaṃ majñatrayā dadato te<lb n="8"/>hyasthāny
-                        gṛhnaṃti | na ca tatrāśakyatvāt trayor bhedaṃ kalpayaṃti || vasāsaṃgrāhiṇas
+                        eva pū<unclear>rṇṇā</unclear>ni tiktāthya snehaṃ gṛhnaṃti | na ca
-                        tu vasāyā<lb n="9"/>bahiḥ sthita medaso durvijayabhajatvā tathā māṃsād eva
+                        tatrāśakyatvāt trayor bhedaṃ kalpayaṃti || vasāsaṃgrāhiṇas tu vasāyā<lb
-                        ubhayor api saṃbhavatven ekaguṇatvāt || sāmānyena udarādi<lb n="10"/>sthita
+                            n="9"/>bahiḥ sthita medaso durvijayabhajatvā tathā māṃsād eva ubhayor
+                        api saṃbhavatven ekaguṇatvāt || sāmānyena udarādi<lb n="10"/>sthita
                         māsamedasor ubhayor api kvāthasnehaṃ vasām āhuḥ | ata eva atra kecid evaṃ
-                        paṭhaṃti || śuddhamāṃsasya yaḥ snehaḥ<pb n="47"/>sā vasā parikīrttitā ||
+                        paṭhaṃti || śuddhamāṃsasya yaḥ snehaḥ<pb facs="47" n="36r"/>sā vasā parikīrttitā ||
                         tathetareṣu sarveṣu sneho medo vibhāvita iti || itareṣv iti | aśuddheṣu
                         māṃseṣu dhātvaṃ<lb n="2"/>taropadhātumiśreṣṭity arthaḥ | bhavati cātra |
@@ Line 229: / Line 240: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.14-17">
-                        <label>NC.3.4.14-17</label> caturthī śleṣmadharā nāma aṃtaḥkoṣṭhe ity ādi |
+                        <label>NC.3.4.14-17</label>
-                        tatrāpy asyāḥ purīṣa<unclear>vadhāpya</unclear>sti | tatraiva<lb n="4"/> hi
+                         caturthī śleṣmadharā nāma aṃtaḥkoṣṭhe ity ādi | tatrāpy asyāḥ
+                            purīṣa<unclear>vadhāpya</unclear>sti | tatraiva<lb n="4"/> hi
                         ravirbhāgaiḥ puṃktidṛśya purīṣatvāt sopy atra purīṣavibhāgo agnimārutakṛtaḥ
                         | tatrāgnikṛto vivecaya<lb n="5"/>ti | ca rasadoṣamūtrapurīṣāṇīti vacanāt |
@@ Line 243: / Line 255: @@
                         carako
                         koṣṭhāṃgeṣvevakṣudrāṃtrasthūlāṃ<unclear>traü</unclear>ttaragudādharagudānāṃ
-                        pāṭhāt | tenoktaṃ yakṛ<pb n="48"/>dādi vyavachinnaṃ |
+                        pāṭhāt | tenoktaṃ yakṛ<pb facs="48" n="36v"/>dādi vyavachinnaṃ |
                         aṃtrovāpyadharagudaparyaṃtaṃ | koṣṭha tatsamāsṛtāṇyaṃtrāṇi sārddhaṃ
                         trivyāmāni || udakasthaṃ vi<lb n="2"/>bhajate nirasyati vibhaktaṃ karoti
@@ Line 251: / Line 263: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.18">
-                        <label>NC.3.4.18</label> ṣaṣṭhī pittadharā nāma | <lb n="4"/>yā caturvidhaṃ
+                        <label>NC.3.4.18</label>
-                        catuḥprakāraṃ aśitādi bhedena āśayāt kaphāśayāt pracyutaṃ bhraṣṭaṃ
+                         ṣaṣṭhī pittadharā nāma | <lb n="4"/>yā caturvidhaṃ catuḥprakāraṃ aśitādi
-                        pakvāśayopasthitaṃ pacyamā<lb n="5"/> nāśayagataṃ || āmapakvāśayayor api
+                        bhedena āśayāt kaphāśayāt pracyutaṃ bhraṣṭaṃ pakvāśayopasthitaṃ pacyamā<lb
-                        sthānasyānyataravyapadeśaḥ | tathā hi carakaḥ || atrāmāśayo viśeṣeṇa<lb
+                            n="5"/> nāśayagataṃ || āmapakvāśayayor api sthānasyānyataravyapadeśaḥ |
-                            n="6"/>pittasthānaṃ tasyaiva pakvāśayaṃ vyapadeśo pi pakvāśayagate doṣe
+                        tathā hi carakaḥ || atrāmāśayo viśeṣeṇa<lb n="6"/>pittasthānaṃ tasyaiva
-                        virekārthaṃ prayojayet || tatropasthitaṃ<del>ḥ</del><lb n="7"/>prāptam
+                        pakvāśayaṃ vyapadeśo pi pakvāśayagate doṣe virekārthaṃ prayojayet ||
-                        āgatam annaṃ dhārayatīti | abhitaḥ sāmarthyataḥ ūrdhvam āmāśayepy adhaś ca
+                            tatropasthitaṃ<del>ḥ</del><lb n="7"/>prāptam āgatam annaṃ dhārayatīti |
-                        pakvāśayepi pacati | param ayaṃ viśe<lb n="8"/>ṣaḥ | agner ūrdhvagatitvāt
+                        abhitaḥ sāmarthyataḥ ūrdhvam āmāśayepy adhaś ca pakvāśayepi pacati | param
-                        jvālāsadṛśair ūṣmabhiḥ kaphāśaye<unclear>kramrsa</unclear>madhyam avapākaṃ
+                        ayaṃ viśe<lb n="8"/>ṣaḥ | agner ūrdhvagatitvāt jvālāsadṛśair ūṣmabhiḥ
-                        karoti | pittāśaye tu pi<lb n="9"/>ttoṣmalakṣyāṇā vahniḥ atyusannam annaṃ
+                            kaphāśaye<unclear>kramrsa</unclear>madhyam avapākaṃ karoti | pittāśaye
-                        vidhūmāṃgārajātam ivāṃśaśaktaṃ pacanīyaṃ || bhṛśaṃ pacati || pakvāśayo<lb
+                        tu pi<lb n="9"/>ttoṣmalakṣyāṇā vahniḥ atyusannam annaṃ vidhūmāṃgārajātam
-                            n="10"/> punar adhobhāgagataṃ kidṛm ūrdhvastho vahniḥ vaharagnir ivādhaḥ
+                        ivāṃśaśaktaṃ pacanīyaṃ || bhṛśaṃ pacati || pakvāśayo<lb n="10"/> punar
-                        samīpasthaṃ pācyaṃ kiṃcid eva pacatiḥ | tam eva tāpaśo<pb n="49"/>ṣalakṣaṇaṃ
+                        adhobhāgagataṃ kidṛm ūrdhvastho vahniḥ vaharagnir ivādhaḥ samīpasthaṃ pācyaṃ
-                        pākam anilopy upavṛṃhayati | tasyāpi śoṣakaratvāt | ata eva carakepy uktaṃ
+                        kiṃcid eva pacatiḥ | tam eva tāpaśo<pb facs="49" n="37r"/>ṣalakṣaṇaṃ pākam anilopy
-                        || śoṣyamāṇasya vahni<lb n="2"/>neti || ata eva hetor atrāpi śloke
+                        upavṛṃhayati | tasyāpi śoṣakaratvāt | ata eva carakepy uktaṃ || śoṣyamāṇasya
-                        anilānilāśayaprāpakaṃ koṣṭhagrahaṇaṃ || śoṣitam iti viśeṣaṇaṃ prāye <lb
+                            vahni<lb n="2"/>neti || ata eva hetor atrāpi śloke anilānilāśayaprāpakaṃ
-                            n="3"/>ṇa vātāśaye vātenaiva | āmapakvāśayayor hi viklitilakṣaṇasyaiva
+                        koṣṭhagrahaṇaṃ || śoṣitam iti viśeṣaṇaṃ prāye <lb n="3"/>ṇa vātāśaye
-                        pākasya vidyamānatvāt || tad uktaṃ || samupa<lb n="4"/>klinnadhātva<add
+                        vātenaiva | āmapakvāśayayor hi viklitilakṣaṇasyaiva pākasya vidyamānatvāt ||
-                            place="left-margin">nna</add>m iti || āmāśayapākaprapāka iti | praśabdaḥ
+                        tad uktaṃ || samupa<lb n="4"/>klinnadhātva<add place="left-margin"
-                        ādikarmmadyotanārtha kṛ<unclear>to</unclear> pittāśaye tu || pacyamānasyeti
+                        >nna</add>m iti || āmāśayapākaprapāka iti | praśabdaḥ ādikarmmadyotanārtha
-                        | pakvā<lb n="5"/>śaye śoṣyamāṇasyetyarthaḥ || bhoje 'pi | āmāśayacyutaṃ hy
+                            kṛ<unclear>to</unclear> pittāśaye tu || pacyamānasyeti | pakvā<lb n="5"
-                        annaṃ pakvāśayam upasthitāṃ tatrāpi pākaṃ prāpnoti mārutoṣmopa<lb n="6"/>
+                        />śaye śoṣyamāṇasyetyarthaḥ || bhoje 'pi | āmāśayacyutaṃ hy annaṃ pakvāśayam
-                        pāditaṃ || </l>
+                        upasthitāṃ tatrāpi pākaṃ prāpnoti mārutoṣmopa<lb n="6"/> pāditaṃ || </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.19">
-                        <label>NC.3.4.19</label> etam evārthaṃ ślokena darśayannāha || aśitaṃ |
+                        <label>NC.3.4.19</label>
-                        khāditam ity ādi || yathākālaṃ kālān atikrameṇa
+                         etam evārthaṃ ślokena darśayannāha || aśitaṃ | khāditam ity ādi ||
-                            <unclear>dā</unclear>tīkṣṇamadhya<lb n="7"/> maṃdāgniṣu
+                        yathākālaṃ kālān atikrameṇa <unclear>dā</unclear>tīkṣṇamadhya<lb n="7"/>
-                        māśadravyagurulaghuṣūcitakālānukrameṇa kālas tu varṣādikam
+                        maṃdāgniṣu māśadravyagurulaghuṣūcitakālānukrameṇa kālas tu varṣādikam
                         abhinirvvarttayatīti carakavacanāt ||</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.20-21">
-                        <label>NC.3.4.20-21</label> sapta<lb n="8"/>mī śukradharānāma śukrasya
+                        <label>NC.3.4.20-21</label>
-                        sarvāṃgavyāpitve upamānaṃ pramāṇaṃ darśayan āha || yathā payasītyādi ||
+                         sapta<lb n="8"/>mī śukradharānāma śukrasya sarvāṃgavyāpitve upamānaṃ
-                        dṛṣṭāṃtadvayam atrṛcaṃ mṛ<lb n="9"/>duvegapuruṣagatavyāpārasya
+                        pramāṇaṃ darśayan āha || yathā payasītyādi || dṛṣṭāṃtadvayam atrṛcaṃ mṛ<lb
-                        alpabāhulyasyasūcanaparaṃ ||</l>
+                            n="9"/>duvegapuruṣagatavyāpārasya alpabāhulyasyasūcanaparaṃ ||</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.22-23">
-                        <label>NC.3.4.22-23</label> tasyaidānīṃ sarvāṃgavyāpinā'pi harṣādibhiḥ
+                        <label>NC.3.4.22-23</label>
-                            viśiṣṭa<lb n="10"/>dehasamutthitasthāpita prakarṣavarttanaṃ darśayan āha
+                         tasyaidānīṃ sarvāṃgavyāpinā'pi harṣādibhiḥ viśiṣṭa<lb n="10"
-                        || dvyaṃgula ity ādi | vāme tārapārśvadeśe mūtraśrotraṃ smṛtaṃ gataṃ |
+                        />dehasamutthitasthāpita prakarṣavarttanaṃ darśayan āha || dvyaṃgula ity ādi
-                            pra<pb n="50"/>karṣeṇa pravarttate | sarvāṃgeṣu punar apakarṣaṃ ca |
+                        | vāme tārapārśvadeśe mūtraśrotraṃ smṛtaṃ gataṃ | pra<pb facs="50" n="37v"/>karṣeṇa
-                        vadaṃti | mūtraśrotrasyeva śukrapravṛttadvāreṇa ārttavam api strīṇāṃ<lb
+                        pravarttate | sarvāṃgeṣu punar apakarṣaṃ ca | vadaṃti | mūtraśrotrasyeva
-                            n="2"/>pravarttate | </l>
+                        śukrapravṛttadvāreṇa ārttavam api strīṇāṃ<lb n="2"/>pravarttate | </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.24">
-                        <label>NC.3.4.24</label> tasya ca sarvadaiva vidyamānatvepi yena hetunā
+                        <label>NC.3.4.24</label>
-                        garbhiṇyā ārttavaṃ na dṛśyate | taṃ darśayan āha || gṛhītaga<lb n="3"
+                         tasya ca sarvadaiva vidyamānatvepi yena hetunā garbhiṇyā ārttavaṃ na
-                        />rbhāṇām ity ādi || adhaḥ pratihatam ity ādi || pravahacchalilam iva
+                        dṛśyate | taṃ darśayan āha || gṛhītaga<lb n="3"/>rbhāṇām ity ādi || adhaḥ
-                        nāḍīnirodhenupacīyate copari | uparyupaca<lb n="4"/>yenā'paceti nirucyate |
+                        pratihatam ity ādi || pravahacchalilam iva nāḍīnirodhenupacīyate copari |
-                        yoṣitaś ca enām amalām ity āhuḥ | śāstrarājarāyasaṃjñaṃ mūḍhagarbhakarmmaṇi
+                            uparyupaca<lb n="4"/>yenā'paceti nirucyate | yoṣitaś ca enām amalām ity
-                        | yadāha |<lb n="5"/>carakaḥ | jarāyu ca dehoparigataṃ
+                        āhuḥ | śāstrarājarāyasaṃjñaṃ mūḍhagarbhakarmmaṇi | yadāha |<lb n="5"
-                        garbhaśarīrāvaguṃṭhakaṃ kṣīrasaṃtānikā sadṛśaṃ | tathāmālākhyaṃ cobhayam
+                        />carakaḥ | jarāyu ca dehoparigataṃ garbhaśarīrāvaguṃṭhakaṃ kṣīrasaṃtānikā
-                            evai<lb n="6"/>tat | ārttavajaṃ rasavahanāḍī ca garbhānābhināḍīsaṃbaddhā
+                        sadṛśaṃ | tathāmālākhyaṃ cobhayam evai<lb n="6"/>tat | ārttavajaṃ
-                        || tad uktaṃ bhoje || raktā jarāyur bhavati nāḍī caiva rasā<lb n="7"/>tmikā
+                        rasavahanāḍī ca garbhānābhināḍīsaṃbaddhā || tad uktaṃ bhoje || raktā jarāyur
-                        | sā nāḍī garbham āpnoti tayā garbhasya varttanaṃ || śeṣam aṃkasthānāpacitād
+                        bhavati nāḍī caiva rasā<lb n="7"/>tmikā | sā nāḍī garbham āpnoti tayā
-                        anyāt nāḍīmukhaiḥ prattyāvṛtyā<lb n="8"/>āvṛttaṃ cordhvatam aāgataṃ
+                        garbhasya varttanaṃ || śeṣam aṃkasthānāpacitād anyāt nāḍīmukhaiḥ
-                        payodharau ષ<add place="bottom-margin"> abhi</add>pratidahyate |
+                            prattyāvṛtyā<lb n="8"/>āvṛttaṃ cordhvatam aāgataṃ payodharau ષ<add
-                        payodharāyoṛ śukravahaśrotomūlatvāt śukravahārttavavaha<lb n="9"/>yoś ca
+                            place="bottom-margin"> abhi</add>pratidahyate | payodharāyoṛ
-                        śrotasor abhedāt | ārttavasya raktatvāt | garbhasya raktajāni koṣṭhāṃgāni
+                        śukravahaśrotomūlatvāt śukravahārttavavaha<lb n="9"/>yoś ca śrotasor abhedāt
-                        kānicad iti nirddiśan āha || </l>
+                        | ārttavasya raktatvāt | garbhasya raktajāni koṣṭhāṃgāni kānicad iti
+                        nirddiśan āha || </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.25">
-                        <label>NC.3.4.25</label> ga<lb n="10"/>rbhasya khalvity ādi || śoṇitasya ca
+                        <label>NC.3.4.25</label>
-                        yatphenabhūtau avayava<unclear>sṛjñā</unclear> -hṛdayasya vāmapārśvavarttī
+                         ga<lb n="10"/>rbhasya khalvity ādi || śoṇitasya ca yatphenabhūtau
-                        phupphusaḥ phupphuṃḍa<pb n="51"/>iti prasiddhā | śoṇita malaja ity ādi ||
+                            avayava<unclear>sṛjñā</unclear> -hṛdayasya vāmapārśvavarttī phupphusaḥ
+                            phupphuṃḍa<pb facs="51" n="38r"/>iti prasiddhā | śoṇita malaja ity ādi ||
                         ikṣurasapākamalavat yaḥ śoṇitamalas tajjā uṃdukaḥ |
                             pradoṣṭo<unclear>'nnu</unclear>pra<lb n="2"/>deśaḥ | purīṣādhānaṃ
@@ Line 322: / Line 336: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.26-30">
-                        <label>NC.3.4.26-30</label> kṣudrāṃtragudavastisaṃbhavaṃ darśayan āha ||
+                        <label>NC.3.4.26-30</label>
-                        asṛjaśleṣmaś cāpītyādi | kṣudrāṃtraguda<lb n="3"/>vastiślokābhone 'pi |
+                         kṣudrāṃtragudavastisaṃbhavaṃ darśayan āha || asṛjaśleṣmaś cāpītyādi |
-                        bhṛśā eva jihvāsaṃbhavaṃ darśayan āha || atrāsyetyādi || garbhasya
+                            kṣudrāṃtraguda<lb n="3"/>vastiślokābhone 'pi | bhṛśā eva jihvāsaṃbhavaṃ
-                        sarvapacyamānasya vāyu<lb n="4"/>nā tatreti tatreti hṛdaye prāṇāpānābhyāṃ
+                        darśayan āha || atrāsyetyādi || garbhasya sarvapacyamānasya vāyu<lb n="4"
-                        muhurmuhur eva praśa<unclear>u</unclear>ttiṣṭhadbhyāṃ hṛdayasyeva ādhmānāt |
+                        />nā tatreti tatreti hṛdaye prāṇāpānābhyāṃ muhurmuhur eva
-                        parataṃtra pratyayācca<lb n="5"/> tad uktaṃ hiraṇyākhyor ukmabaddhasya
+                            praśa<unclear>u</unclear>ttiṣṭhadbhyāṃ hṛdayasyeva ādhmānāt | parataṃtra
-                        mānasya garbhasya hṛdi vāyunā | kapharaktaprasādena syāj
+                            pratyayācca<lb n="5"/> tad uktaṃ hiraṇyākhyor ukmabaddhasya mānasya
-                            jihvākapharaktaje<lb n="6"/>ti || pūrvoktadehadūṣyānuvṛtter anyānukteś
+                        garbhasya hṛdi vāyunā | kapharaktaprasādena syāj jihvākapharaktaje<lb n="6"
-                        ca | pūrvoktaparataṃtrobhayor eva uktatvāt | anye tu pa|ṭhaṃti | hṛdaye
+                        />ti || pūrvoktadehadūṣyānuvṛtter anyānukteś ca | pūrvoktaparataṃtrobhayor
-                            pa<lb n="7"/>cyamānānāṃ mādhmā<unclear>padrukma</unclear>sākhāt |
+                        eva uktatvāt | anye tu pa|ṭhaṃti | hṛdaye pa<lb n="7"/>cyamānānāṃ
-                        kaphaśoṇitamāsānāṃ sārājihvā prajāyate || atrāpi hṛdyādhmānāt pacyamānā<lb
+                            mādhmā<unclear>padrukma</unclear>sākhāt | kaphaśoṇitamāsānāṃ sārājihvā
-                            n="8"/>nāṃ kaphādīnām iti saṃbaṃdhaḥ | kecid atra
+                        prajāyate || atrāpi hṛdyādhmānāt pacyamānā<lb n="8"/>nāṃ kaphādīnām iti
-                        koṣṭhāṃgajihvāprasaṃgena nāśāśrota|peśīśarādyāśaya vṛkkavṛṣaṇānāṃ he<lb
+                        saṃbaṃdhaḥ | kecid atra koṣṭhāṃgajihvāprasaṃgena nāśāśrota|peśīśarādyāśaya
-                            n="9"/>tum utpattiṃ ca paṭhaṃti || tannātiprasiddhaṃ || </l>
+                        vṛkkavṛṣaṇānāṃ he<lb n="9"/>tum utpattiṃ ca paṭhaṃti || tannātiprasiddhaṃ || </l>
                     <l xml:id="NC.3.4.31-32">
-                        <label>NC.3.4.31-32</label> śoṇitakaphaprasādajaṃ hṛdayaṃ || tasya
+                        <label>NC.3.4.31-32</label>
-                        hṛdayasyā'dho vā majjātaḥ plīhā pupphu<lb n="10"/> saś ca dakṣiṇato
+                         śoṇitakaphaprasādajaṃ hṛdayaṃ || tasya hṛdayasyā'dho vā majjātaḥ plīhā
-                        yakṛtkloma ca || klomaḥ varṣabhūmiḥ | tadviśeṣeṇa cetanāsthānaṃ |
+                            pupphu<lb n="10"/> saś ca dakṣiṇato yakṛtkloma ca || klomaḥ varṣabhūmiḥ
-                        caitanyāspadaṃ || sāmānyena saka<pb n="52"/>lam eva śarīraṃ cetanāsthānaṃ ||
+                        | tadviśeṣeṇa cetanāsthānaṃ | caitanyāspadaṃ || sāmānyena saka<pb facs="52" n="38v"
-                        tad uktaṃ carake || vedanānām adhiṣṭhānaṃ manodehaś ca seṃdriyaḥ |
+                        />lam eva śarīraṃ cetanāsthānaṃ || tad uktaṃ carake || vedanānām adhiṣṭhānaṃ
-                            keśalomanakhāgrāṃ<lb n="2"/>taṃ maladravaguṇair vinā iti || cetanādhātu
+                        manodehaś ca seṃdriyaḥ | keśalomanakhāgrāṃ<lb n="2"/>taṃ maladravaguṇair
-                        sahacaritaṃ mānā'pi rajastamo doṣaṃ hṛdi viśeṣeṇa tat punaruṇatvā<lb n="3"
+                        vinā iti || cetanādhātu sahacaritaṃ mānā'pi rajastamo doṣaṃ hṛdi viśeṣeṇa
-                        />t | āśugamity anenaiva saphalaśarīragatam api mano viśeṣeṇa hṛdayagataṃ |
+                        tat punaruṇatvā<lb n="3"/>t | āśugamity anenaiva saphalaśarīragatam api mano
-                        uktaṃ hi prāk || tadāśrayāśrayā hi dha<lb n="4"/>manyaḥ prāṇavahāḥ prāṇeṣv
+                        viśeṣeṇa hṛdayagataṃ | uktaṃ hi prāk || tadāśrayāśrayā hi dha<lb n="4"
-                        iṃdrayamanorajastamasāṃ pāṭhāt || tamasā hṛdayāvaraṇe citteṃdriyavaha
+                        />manyaḥ prāṇavahāḥ prāṇeṣv iṃdrayamanorajastamasāṃ pāṭhāt || tamasā
-                        dhamanīti rodhāt || <lb n="5"/>tamo mohena cakṣurādi grāhyarūpādīnāṃ
+                        hṛdayāvaraṇe citteṃdriyavaha dhamanīti rodhāt || <lb n="5"/>tamo mohena
-                        pratijñābhāvaḥ | tathaivāṃtarmmano vahaśrotasāṃ ca tamovaraṇāt manasaḥ<lb
+                        cakṣurādi grāhyarūpādīnāṃ pratijñābhāvaḥ | tathaivāṃtarmmano vahaśrotasāṃ ca
-                            n="6"/>sukhaduḥkhādi jñānābhāvaś ca | yathātra suptasya svapnajñānaṃ
+                        tamovaraṇāt manasaḥ<lb n="6"/>sukhaduḥkhādi jñānābhāvaś ca | yathātra
-                        tathottaratra vakṣyatīti || tad uktaṃ carake || yadā tu manasaḥ<lb n="7"
+                        suptasya svapnajñānaṃ tathottaratra vakṣyatīti || tad uktaṃ carake || yadā
-                        />klāṃte karmmātmanaḥ klamānvitāḥ | viṣayebhyo nivarttaṃte tadā svapiti
+                        tu manasaḥ<lb n="7"/>klāṃte karmmātmanaḥ klamānvitāḥ | viṣayebhyo
-                        mānavaḥ | cittādikaraṇānāṃ viśeṣamayo<lb n="8"/>gaṃ ca karmmapuruṣacaitanyaṃ
+                        nivarttaṃte tadā svapiti mānavaḥ | cittādikaraṇānāṃ viśeṣamayo<lb n="8"/>gaṃ
-                        anuvarttate iti || anekaśo vyākhyātaṃ tad uktaṃ carake | ātmanaḥ karaṇair
+                        ca karmmapuruṣacaitanyaṃ anuvarttate iti || anekaśo vyākhyātaṃ tad uktaṃ
-                        yāgāt ||<lb n="9"/>jñānaṃ tasya pravarttate | karaṇānāṃ ca vaimalyād ayogād
+                        carake | ātmanaḥ karaṇair yāgāt ||<lb n="9"/>jñānaṃ tasya pravarttate |
-                        vā na varttate || iti || idānīṃ niśānidrāyāḥ bhāvahetuṃ<lb n="10"/>darśayan
+                        karaṇānāṃ ca vaimalyād ayogād vā na varttate || iti || idānīṃ niśānidrāyāḥ
-                        āha || asmiṃs tu tamasāvṛte ity ādi || anāvṛte punaḥ pravarttaṃte tasyaiva
+                            bhāvahetuṃ<lb n="10"/>darśayan āha || asmiṃs tu tamasāvṛte ity ādi ||
-                        hṛdayasyākāraṃ da<del>''</del> rśayan āha ||<pb n="53"/>puṃḍarīkasamam ity
+                        anāvṛte punaḥ pravarttaṃte tasyaiva hṛdayasyākāraṃ da<del>''</del> rśayan
-                        ādi || jāgrato vikaśaty ahni svapne naktaṃ ca mīlati | svabhāvakṛtamasya
+                        āha ||<pb facs="53" n="39r"/>puṃḍarīkasamam ity ādi || jāgrato vikaśaty ahni svapne
-                        naktaṃ svapne mīlanaṃ | viparya<lb n="2"/>ye prabodha iti |</l>
+                        naktaṃ ca mīlati | svabhāvakṛtamasya naktaṃ svapne mīlanaṃ | viparya<lb
+                            n="2"/>ye prabodha iti |</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.33">
-                        <label>NC.3.4.33</label> prākṛtā me nidrāṃ darśayan āha || nidrāṃ tu
+                        <label>NC.3.4.33</label>
-                        vaiṣṇavīm ity ādi | viṣṇor iyaṃ vaiṣṇavī yā sā loke nāmavi<lb n="3"/>śeṣeṇās
+                         prākṛtā me nidrāṃ darśayan āha || nidrāṃ tu vaiṣṇavīm ity ādi | viṣṇor iyaṃ
-                        te pāpmeti | sā hi cetaso vivekaṃ prabodhaṃ nirasya svāpakṛtam iva prabodhaṃ
+                        vaiṣṇavī yā sā loke nāmavi<lb n="3"/>śeṣeṇās te pāpmeti | sā hi cetaso
-                        dadhātīti | sā iyaṃ janmapra<lb n="4"/>bhṛti spṛśaṃtī janmabhūtāpi
+                        vivekaṃ prabodhaṃ nirasya svāpakṛtam iva prabodhaṃ dadhātīti | sā iyaṃ
-                        yāvajjīvam evās te | tenaivam aviṣayacikitsitasya prakṛtibhūtatvāt
+                            janmapra<lb n="4"/>bhṛti spṛśaṃtī janmabhūtāpi yāvajjīvam evās te |
-                            janmakā<lb n="5"/>lajā nidrām abhidhāya maraṇakālajāṃ nidrāṃ prākṛtām
+                        tenaivam aviṣayacikitsitasya prakṛtibhūtatvāt janmakā<lb n="5"/>lajā nidrām
-                        eva nirddiśan āha || tatra yadetyādi || anabodhinītija<lb n="6"/>jaḍaḥ |
+                        abhidhāya maraṇakālajāṃ nidrāṃ prākṛtām eva nirddiśan āha || tatra yadetyādi
-                        avabodho 'navabodhaḥ | sa yasyāstīti nity ayoge matvarthīyaḥ | saṃjñāvahāni
+                        || anabodhinītija<lb n="6"/>jaḍaḥ | avabodho 'navabodhaḥ | sa yasyāstīti
-                        cetanādhātukṛt samyak<lb n="7"/> jātavahāni badhnāni prāṇādi vahāni sakalāni
+                        nity ayoge matvarthīyaḥ | saṃjñāvahāni cetanādhātukṛt samyak<lb n="7"/>
-                        śrotāṃsi | kaphaḥ prabalatamaś ca tatas tena prabalatamaskṛte<lb n="8"
+                        jātavahāni badhnāni prāṇādi vahāni sakalāni śrotāṃsi | kaphaḥ prabalatamaś
-                        />cetanā śrotāni vahanirodhāt | punaraprabodhinī sānijā etās tisraḥ |
+                        ca tatas tena prabalatamaskṛte<lb n="8"/>cetanā śrotāni vahanirodhāt |
-                        tatrāsāṃ sāmānya saṃprāpti vātha mana<lb n="9"/>saḥ śarīradoṣasya hīti
+                        punaraprabodhinī sānijā etās tisraḥ | tatrāsāṃ sāmānya saṃprāpti vātha
-                        prācīna ekā niśā nidrā | tathāpare maraṇajanmakālabhaved veprakṛtyau
+                            mana<lb n="9"/>saḥ śarīradoṣasya hīti prācīna ekā niśā nidrā | tathāpare
-                        svabhāvabhūtatvā| <lb n="10"/>d āsām iti | niśā janmamaraṇakālabhāvena tisro
+                        maraṇajanmakālabhaved veprakṛtyau svabhāvabhūtatvā| <lb n="10"/>d āsām iti |
-                        nirddiśya manasoha rūpatvāt nidrāyāḥ pratyāsatyāsanneḥ pūrvaṃ<pb n="54"
+                        niśā janmamaraṇakālabhāvena tisro nirddiśya manasoha rūpatvāt nidrāyāḥ
-                        />manodoṣaprakṛtividroṣaṃ nirddiśan āha || tatra tamoyaṣṭīnām ity ādi..nā
+                        pratyāsatyāsanneḥ pūrvaṃ<pb facs="54" n="39v"/>manodoṣaprakṛtividroṣaṃ nirddiśan āha ||
-                        manasā mano doṣeṇa hi hṛdayaśa<lb n="2"/>kalasyava klamevamālanaṃ || tataḥ
+                        tatra tamoyaṣṭīnām ity ādi..nā manasā mano doṣeṇa hi hṛdayaśa<lb n="2"
-                        svāpas tatraiva tamo bhūyiṣṭhānāṃ punaraha svapīti bhūyo nidrāvidhiḥ |
+                        />kalasyava klamevamālanaṃ || tataḥ svāpas tatraiva tamo bhūyiṣṭhānāṃ
-                            rajobhūyiṣṭhā<lb n="3"/>nām animittaṃ | rajaś calatvena kadācid ahaḥsu
+                        punaraha svapīti bhūyo nidrāvidhiḥ | rajobhūyiṣṭhā<lb n="3"/>nām animittaṃ |
-                        niśāsu vā bhavati | na bhavati | ceti madhyanidrāvadhiḥ | satvabhūyiṣṭhānām
+                        rajaś calatvena kadācid ahaḥsu niśāsu vā bhavati | na bhavati | ceti
-                        a <lb n="4"/>rddharātro pūrvasmin veti |
+                        madhyanidrāvadhiḥ | satvabhūyiṣṭhānām a <lb n="4"/>rddharātro pūrvasmin veti
-                        kṣīṇatamasa<unclear>stvā</unclear>ddoṣālpatā ity arthaḥ | na punar
+                        | kṣīṇatamasa<unclear>stvā</unclear>ddoṣālpatā ity arthaḥ | na punar
                         arddharātra eva | tatra pittasyoktadadyena satve <add place="right'margin"
                             >kadye</add>na satvo<lb n="5"/>drekena prabodhaḥ | tad evaṃ pūrvābhis
@@ Line 396: / Line 411: @@
                         kecit pittalā śleṣmalās tathā || teṣām anāturāḥ sarve vātalādyāḥ sadā<lb
                             n="10"/>turāḥ | doṣā tu śayitā hyeṣāṃ doṣaprakṛtir ucyate |
-                        viparītaguṇas teṣāṃ svasvavṛtter vidhirhitaḥ | iti prakṛte<pb n="55"/>r
+                        viparītaguṇas teṣāṃ svasvavṛtter vidhirhitaḥ | iti prakṛte<pb facs="55" n="40r"/>r
                         anyatra vikṛti vātādidoṣakṛtā vaikārikīnāṃ nirddiśan āha || kṣīṇāśleṣmaṇām
                         ity ādi | sāmarthyād adhikapittānāṃ<lb n="2"/> matigamyate | yadāha carakaḥ
@@ Line 406: / Line 421: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.34-35">
-                        <label>NC.3.4.34-35</label> e<lb n="5"/>vam evārthe ślokena dṛḍhayannāha ||
+                        <label>NC.3.4.34-35</label>
-                        hṛdayaṃ cetanāsthānam ity ādi | <unclear>dihenaṃ</unclear> karmmapuruṣaṃ
+                         e<lb n="5"/>vam evārthe ślokena dṛḍhayannāha || hṛdayaṃ cetanāsthānam ity
-                        śrameṇa tamaḥ saṃbhavādatri<lb n="6"/> vathamajāthavarudhyate | tatra
+                        ādi | <unclear>dihenaṃ</unclear> karmmapuruṣaṃ śrameṇa tamaḥ
-                        bhāvahetuṃ darśayannāha || nidrāhetur ity ādi | nidrāmanodoṣalakṣaṇāyās
+                            saṃbhavādatri<lb n="6"/> vathamajāthavarudhyate | tatra bhāvahetuṃ
-                            tamo<lb n="7"/>hetuḥ tasyācarakatvāt | prabodhanasya punariṃdriyāṇāṃ
+                        darśayannāha || nidrāhetur ity ādi | nidrāmanodoṣalakṣaṇāyās tamo<lb n="7"
-                        rūpādi prakāśalakṣaṇasya hetuḥ satvaṃ tasya prakāśakatvā<lb n="8"/>t |
+                        />hetuḥ tasyācarakatvāt | prabodhanasya punariṃdriyāṇāṃ rūpādi
-                        svabhāvo hetu nidrā prabodhayor iti | -yaḥ | tasya svabhāvasyāhetutvāt |
+                        prakāśalakṣaṇasya hetuḥ satvaṃ tasya prakāśakatvā<lb n="8"/>t | svabhāvo
-                        tamaḥ satvayor anidrāprabodhayoḥ sva<lb n="9"/> bhāvenaiva hetutvaṃ |</l>
+                        hetu nidrā prabodhayor iti | -yaḥ | tasya svabhāvasyāhetutvāt | tamaḥ
+                        satvayor anidrāprabodhayoḥ sva<lb n="9"/> bhāvenaiva hetutvaṃ |</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.36">
-                        <label>NC.3.4.36</label> yataḥ na tu nidrātamo bhāvaivoktā tat kiṃ
+                        <label>NC.3.4.36</label>
-                        punaruktenā ucyate | bodhahetusatvaprasaṃgena atha<lb n="10"/>vā nidrāyāḥ
+                         yataḥ na tu nidrātamo bhāvaivoktā tat kiṃ punaruktenā ucyate |
-                        svabhāvena tama evopavādakam ity etad artham anubodhyabhāvaḥ |
+                        bodhahetusatvaprasaṃgena atha<lb n="10"/>vā nidrāyāḥ svabhāvena tama
-                        svāpasvāpābhāvo bodhaḥ | tatkathaṃ sva<pb n="56"/>pnasya svapnāvabodho
+                        evopavādakam ity etad artham anubodhyabhāvaḥ | svāpasvāpābhāvo bodhaḥ |
-                        bhavatītyāha | pūrvadehānubhūtāṃ stvity ādi || <unclear>tū</unclear>gātmā
+                        tatkathaṃ sva<pb facs="56" n="40v"/>pnasya svapnāvabodho bhavatītyāha |
-                        bhūtair upalakṣitaḥ | karmmapuruṣaḥ sva<lb n="2"/>pataḥ svapnagato yadā
+                        pūrvadehānubhūtāṃ stvity ādi || <unclear>tū</unclear>gātmā bhūtair
-                        viṣayān sukhaduḥkheti cittena śoṣyataḥ smṛtaḥ | kathaṃ punararthānidrayā
+                        upalakṣitaḥ | karmmapuruṣaḥ sva<lb n="2"/>pataḥ svapnagato yadā viṣayān
-                        grāhyāt gṛhṇā<lb n="3"/>tītyāha || manaseti manas tu sarvadevasaṃbhavāt |
+                        sukhaduḥkheti cittena śoṣyataḥ smṛtaḥ | kathaṃ punararthānidrayā grāhyāt
-                        sadā svapnadarśanaprasaṃga ity āha || rajoyukteneti rajasā saha<lb n="4"
+                            gṛhṇā<lb n="3"/>tītyāha || manaseti manas tu sarvadevasaṃbhavāt | sadā
-                        />yogaṃ gatena rajasā pravarttate artheṣu manasaḥ pravarttitatvāt | tamasā
+                        svapnadarśanaprasaṃga ity āha || rajoyukteneti rajasā saha<lb n="4"/>yogaṃ
+                        gatena rajasā pravarttate artheṣu manasaḥ pravarttitatvāt | tamasā
                         rūpamohasya yoge 'pi ajñānāt | na ta<lb n="5"/>moyuktena nāpi satvayuktena
                         manasaḥ satvayoge prabodhāt | mano hi purovartti sadvas tu gṛhṇāti | svapne
@@ Line 437: / Line 454: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.37">
-                        <label>NC.3.4.37</label> nirvikāraḥ ka katham ātmāsvapatītyāha | karaṇānāṃ
+                        <label>NC.3.4.37</label>
-                        tu vaikalyādity ādi. kenākaraṇānāṃ vaika<lb n="10"/>lyādity ādi | tamaseti
+                         nirvikāraḥ ka katham ātmāsvapatītyāha | karaṇānāṃ tu vaikalyādity ādi.
-                        atisarvato bahiraṃtaś ca | tadvad iṃdriyāṇāṃ viṣayaṃ bhūterthe
+                        kenākaraṇānāṃ vaika<lb n="10"/>lyādity ādi | tamaseti atisarvato bahiraṃtaś
-                        aṃtarmmanorthe 'pi sukhaduḥkhādau<pb n="57"/>asvapne ity upacāraḥ |
+                        ca | tadvad iṃdriyāṇāṃ viṣayaṃ bhūterthe aṃtarmmanorthe 'pi
-                        karaṇadharmmānuvṛtte caitanyamātmanaḥ | tad uktaṃ carake | ātmājñeḥ karaṇaiḥ
+                            sukhaduḥkhādau<pb facs="57" n="41r"/>asvapne ity upacāraḥ | karaṇadharmmānuvṛtte
-                        yogāt jñānaṃ tasya pravarttate || <caesura/> iṃ<lb n="2"/>driyāṇāṃ ca
+                        caitanyamātmanaḥ | tad uktaṃ carake | ātmājñeḥ karaṇaiḥ yogāt jñānaṃ tasya
-                        vaikalyāt ayogādvā na varttate |</l>
+                        pravarttate ||
+                        <caesura/>
+                         iṃ<lb n="2"/>driyāṇāṃ ca vaikalyāt ayogādvā na varttate |</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.38">
-                        <label>NC.3.4.38</label> tatra sthāpasthadivādi prāptasya niṣedhaṃ
+                        <label>NC.3.4.38</label>
-                        darśayannāha || sarvarttuṣu ity ādi | niṣi<lb n="3"/>ddhastuti | smṛtiṣu |
+                         tatra sthāpasthadivādi prāptasya niṣedhaṃ darśayannāha || sarvarttuṣu ity
-                        tasya niṣiddhācaraṇe dṛṣṭāṃta dṛṣṭadoṣaṃ punaḥ paścād vakṣyati | tatra
+                        ādi | niṣi<lb n="3"/>ddhastuti | smṛtiṣu | tasya niṣiddhācaraṇe dṛṣṭāṃta
-                            niṣiddhasyāpya<del>mra</del>sya kāle pātre ca <lb n="4"/>prāyaścittādiṣv
+                        dṛṣṭadoṣaṃ punaḥ paścād vakṣyati | tatra niṣiddhasyāpya<del>mra</del>sya
-                        anapratiṣedho bālādiṣu tatra bālasya sātmyatvāt | dṛṣṭena doṣaḥ | tatra
+                        kāle pātre ca <lb n="4"/>prāyaścittādiṣv anapratiṣedho bālādiṣu tatra
-                        adṛṣṭeḥ smṛtidṛṣṭe vā niṣe<lb n="5"/>dhāt | evaṃvidhādiṣv api
+                        bālasya sātmyatvāt | dṛṣṭena doṣaḥ | tatra adṛṣṭeḥ smṛtidṛṣṭe vā niṣe<lb
-                        dhātupṛṣṭibalakāraṇatvāt | dṛṣṭedṛṣṭepi vyādhitasya nity ākaraṇavadadoṣaḥ |
+                            n="5"/>dhāt | evaṃvidhādiṣv api dhātupṛṣṭibalakāraṇatvāt | dṛṣṭedṛṣṭepi
-                        tatra nity age kā<lb n="6"/>le grīṣme niṣedha | bālādiṣu punarāvasthikakāla
+                        vyādhitasya nity ākaraṇavadadoṣaḥ | tatra nity age kā<lb n="6"/>le grīṣme
-                        iti yānādibhiḥ | sahasrāṃtaśabdaḥ pratyekam abhisaṃbadhyate | eṣā<lb n="7"/>
+                        niṣedha | bālādiṣu punarāvasthikakāla iti yānādibhiḥ | sahasrāṃtaśabdaḥ
-                        matha bhuktavatāṃ tathā medaprabhṛtibhiḥ kṣīṇānāṃ tatra mārutena kṣīṇo
+                        pratyekam abhisaṃbadhyate | eṣā<lb n="7"/> matha bhuktavatāṃ tathā
-                        mārutavṛddhikarśitaḥ | ajīrṇṇito divāsvā<lb n="8"/>pat | agnivṛddher
+                        medaprabhṛtibhiḥ kṣīṇānāṃ tatra mārutena kṣīṇo mārutavṛddhikarśitaḥ |
-                        avidāhor apānasya tataḥ pittakaphayor akopaḥ | muhṛtaṃ nālikādvayaṃ |
+                        ajīrṇṇito divāsvā<lb n="8"/>pat | agnivṛddher avidāhor apānasya tataḥ
-                        jāgaraṇakālād arddham arddhā<lb n="9"/>gavāpratiṣedho 'dhikasu niṣiddha eva
+                        pittakaphayor akopaḥ | muhṛtaṃ nālikādvayaṃ | jāgaraṇakālād arddham
-                        | dṛṣṭādṛṣṭadoṣakaratvāt | tatra kālenāpi svabhāvaḥ kiṃ syāktasyopādita<lb
+                            arddhā<lb n="9"/>gavāpratiṣedho 'dhikasu niṣiddha eva |
+                        dṛṣṭādṛṣṭadoṣakaratvāt | tatra kālenāpi svabhāvaḥ kiṃ syāktasyopādita<lb
                             n="10"/>tvāt | ardram eva kālasvāpaḥ | kutaḥ kāraṇaṃ divā na svapyād iti
-                        | divā hi svapnapradhāne prakāśakāle nidrāmoha<pb n="58"/>svabhāvā vikārāc
+                        | divā hi svapnapradhāne prakāśakāle nidrāmoha<pb facs="58" n="41v"/>svabhāvā vikārāc
                         ceti dvā svapyāt | tatra svapatāṃ mānaśārīradoṣadvayaṃ nirddiśan āha ||
                         tatra svapatām ity ādi | a<lb n="2"/>dharmmo mānasastamohalakṣaṇakṛtaḥ
@@ Line 471: / Line 491: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.39-40">
-                        <label>NC.3.4.39-40</label> na jāgṛyād rātrau iti nidrāvidhiḥ | divāsvapnaṃ
+                        <label>NC.3.4.39-40</label>
-                        ca varjjayet ||<lb n="5"/>ditiniṣedham iti parimitaṃ nādhikaṃ na conam iti |
+                         na jāgṛyād rātrau iti nidrāvidhiḥ | divāsvapnaṃ ca varjjayet ||<lb n="5"
-                        anūnādhikaḥ svapnaphalaṃ darśayan āha | tathā hy arogaḥ sumanā<lb n="6"/>ity
+                        />ditiniṣedham iti parimitaṃ nādhikaṃ na conam iti | anūnādhikaḥ
-                        ādi | anūnādhikasvapnena avidyamānā vidyamānavātapittakapharogaḥ | sumanā
+                        svapnaphalaṃ darśayan āha | tathā hy arogaḥ sumanā<lb n="6"/>ity ādi |
-                        iti || manovikārābhā<lb n="7"/>vaḥ || nātisthūlakṛśa iti samadehaḥ
+                        anūnādhikasvapnena avidyamānā vidyamānavātapittakapharogaḥ | sumanā iti ||
+                            manovikārābhā<lb n="7"/>vaḥ || nātisthūlakṛśa iti samadehaḥ
                         samasvapnatvāt | śrīmān iti || varṇānvitatvāt || kāṃtimān
                             balavaṃśaktivyāyā<lb n="8"/> magamyād adhaḥ śuddhayo-tastvāt | tatra
@@ Line 483: / Line 504: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.41-46">
-                        <label>NC.3.4.41-46</label> tatra jāgaraṇasvāpayoḥ sātmībhūte|<lb n="10"/>pi
+                        <label>NC.3.4.41-46</label>
-                        adoṣaṃ darśayan āha || divā cetyādi || etena dṛṣṭasyālābhe manastāpe
+                         tatra jāgaraṇasvāpayoḥ sātmībhūte|<lb n="10"/>pi adoṣaṃ darśayan āha ||
-                        iṣṭalābhavidhānaṃ | aniṣṭālābhaje<pb n="59"/>punaraniṣṭāpanayaṃ | cikitsitam
+                        divā cetyādi || etena dṛṣṭasyālābhe manastāpe iṣṭalābhavidhānaṃ |
-                        uktaṃ | evaṃ mahācārakramadoṣam api apekṣya yathā nidānaṃ pratyanīkam
+                            aniṣṭālābhaje<pb facs="59" n="42r"/>punaraniṣṭāpanayaṃ | cikitsitam uktaṃ | evaṃ
-                        ācaraṇīyaṃ | <lb n="2"/>drākṣārasādīnāṃ naktam upāyogena kaphakṣayādijātāṃ
+                        mahācārakramadoṣam api apekṣya yathā nidānaṃ pratyanīkam ācaraṇīyaṃ | <lb
+                            n="2"/>drākṣārasādīnāṃ naktam upāyogena kaphakṣayādijātāṃ
                         kaphābhivṛddhiḥ |</l>
@@ Line 509: / Line 531: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.56">
-                        <label>NC.3.4.56</label> vihitasyāpi rātrisvāpasya kvacinniṣedhaṃ ||<lb
+                        <label>NC.3.4.56</label>
-                            n="3"/>tathā divāsvapnasyāpi niṣiddhasya kvacidvidhaṃ darśayan āha ||
+                         vihitasyāpi rātrisvāpasya kvacinniṣedhaṃ ||<lb n="3"/>tathā divāsvapnasyāpi
-                        mūrchāpittetyādi | bhramaścakragatasyeva | uktāpi nidrāta<lb n="4"/>masā
+                        niṣiddhasya kvacidvidhaṃ darśayan āha || mūrchāpittetyādi |
-                        manodoṣeṇa mūrchādiprasaṃgena | śarīradoṣeṇāpi punarabhihiteti hetunā uktā
+                        bhramaścakragatasyeva | uktāpi nidrāta<lb n="4"/>masā manodoṣeṇa
-                        yāstaṃdrāyāḥ staṃdrāyāsva<lb n="5"/>lakṣaṇaṃ nirddiśan āha || iṃdriyārtheṣv
+                        mūrchādiprasaṃgena | śarīradoṣeṇāpi punarabhihiteti hetunā uktā yāstaṃdrāyāḥ
+                            staṃdrāyāsva<lb n="5"/>lakṣaṇaṃ nirddiśan āha || iṃdriyārtheṣv
                         asaṃprāptir ity ādi | taṃdrālakṣaṇaprasaṃgena kecit klamālasyādīnām api
                             lakṣa<lb n="6"/>ṇaṃ paṭhaṃti | tanna teṣāṃ asūtritvāt |</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.57">
-                        <label>NC.3.4.57</label> garbhasya vṛddho dvitīyam api hetuṃ nirddiśan āha |
+                        <label>NC.3.4.57</label>
-                        rasanimittā māturiti | viśeṣa|<lb n="7"/>garbhasyāśayādhmānanimittāt kathaṃ
+                         garbhasya vṛddho dvitīyam api hetuṃ nirddiśan āha | rasanimittā māturiti |
+                            viśeṣa|<lb n="7"/>garbhasyāśayādhmānanimittāt kathaṃ
                         vakṣyamāṇenānilānalakṛtena garbhaśrotasāṃdhmānenābhino
                             viśāla<unclear>bhūrtva</unclear>ta <lb n="8"/>tvāt |
@@ Line 526: / Line 550: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.58-59">
-                        <label>NC.3.4.58-59</label> atra śrotasā nevādhmānasaṃprāptiṃ darśa<lb n="9"
+                        <label>NC.3.4.58-59</label>
-                        />yan āha || tasyāṃtareṇetyādi | tasya garbhasyanābher mmadhye agnisthānaṃ
+                         atra śrotasā nevādhmānasaṃprāptiṃ darśa<lb n="9"/>yan āha ||
-                        niścitaṃ | na trayotistho vāyurādhmāpayati | te<lb n="10"/>na dyotiḥ
+                        tasyāṃtareṇetyādi | tasya garbhasyanābher mmadhye agnisthānaṃ niścitaṃ | na
-                        sthānādhmānena madhyaśroto vṛddho kathaṃ sarvato vṛddhir ity āha || kraṣmaṇo
+                        trayotistho vāyurādhmāpayati | te<lb n="10"/>na dyotiḥ sthānādhmānena
-                        sahitaścetyādi | yathā yathā |<pb n="60"/>dārayati | arddham adhas tiryak
+                        madhyaśroto vṛddho kathaṃ sarvato vṛddhir ity āha || kraṣmaṇo sahitaścetyādi
-                        tathā tathā varddhayati | yathā krameṇa dāraṇāt yathā krameṇa varddhanam ity
+                        | yathā yathā |<pb facs="60" n="42v"/>dārayati | arddham adhas tiryak tathā tathā
-                        arthaḥ || tad evam a<lb n="2"/>dhorddhvatiryag varddhanam ity arthaḥ | yadi
+                        varddhayati | yathā krameṇa dāraṇāt yathā krameṇa varddhanam ity arthaḥ ||
-                        sarvato varddhate |</l>
+                        tad evam a<lb n="2"/>dhorddhvatiryag varddhanam ity arthaḥ | yadi sarvato
+                        varddhate |</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.60">
-                        <label>NC.3.4.60</label> tatra kimastarada mātrādṛṣṭa na varddhana ity āha |
+                        <label>NC.3.4.60</label>
-                        dṛṣṭiś cetyā<lb n="3"/>di dhruvāṇi nityaṃ niyatamānāni |</l>
+                         tatra kimastarada mātrādṛṣṭa na varddhana ity āha | dṛṣṭiś cetyā<lb n="3"
+                        />di dhruvāṇi nityaṃ niyatamānāni |</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.61">
-                        <label>NC.3.4.61</label> śarīravṛddhyā cāpi kasyacid avayavasya vṛddhiṃ
+                        <label>NC.3.4.61</label>
-                        pratipādya śarīrakṣayepi kasya<lb n="4"/> cid evābhivṛddhiṃ kṛtā iti | pṛṣṭa
+                         śarīravṛddhyā cāpi kasyacid avayavasya vṛddhiṃ pratipādya śarīrakṣayepi
-                        āha || svabhāvam iti svabhāvaṃ | prakṛtihetuṃ kṛtvā svabhāvahetutetyarthaḥ
+                            kasya<lb n="4"/> cid evābhivṛddhiṃ kṛtā iti | pṛṣṭa āha || svabhāvam iti
-                        |</l>
+                        svabhāvaṃ | prakṛtihetuṃ kṛtvā svabhāvahetutetyarthaḥ |</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.62">
-                        <label>NC.3.4.62</label> prakriya<lb n="5"/>te janyate aānayeti prakṛtiḥ |
+                        <label>NC.3.4.62</label>
-                        hetusvabhāvānayor yadehakṣaye 'nayor abhivṛddhiriti prakṛtisaṃyogena anyad
+                         prakriya<lb n="5"/>te janyate aānayeti prakṛtiḥ | hetusvabhāvānayor
-                            a<lb n="6"/>pi prākṛtaṃ darśayan āha || tisraḥ prakṛtaya ity ādi ||
+                        yadehakṣaye 'nayor abhivṛddhiriti prakṛtisaṃyogena anyad a<lb n="6"/>pi
-                        pratyekadoṣanimittāś catasro vakṣyaṃte | prakṛtisamasamavāya<lb n="7"
+                        prākṛtaṃ darśayan āha || tisraḥ prakṛtaya ity ādi || pratyekadoṣanimittāś
-                        />nyāyena | samudāyibhyo 'nanyasamudāya iti avirodhāt ||</l>
+                        catasro vakṣyaṃte | prakṛtisamasamavāya<lb n="7"/>nyāyena | samudāyibhyo
+                        'nanyasamudāya iti avirodhāt ||</l>
                     <l xml:id="NC.3.4.63">
-                        <label>NC.3.4.63</label> tāsāṃ vātādibhedena lakṣaṇaṃ darśayan āha ||
+                        <label>NC.3.4.63</label>
-                            śukra<lb n="8"/> śoṇitasaṃyoga ity ādi || tatra svabhāvataḥ śuddhaṃ
+                         tāsāṃ vātādibhedena lakṣaṇaṃ darśayan āha || śukra<lb n="8"/> śoṇitasaṃyoga
-                        bījaṃ karmmaṇā vāsamudānugarbhaṃ niṣpādayati | anilādidoṣadu<lb n="9"/>ṣṭaṃ
+                        ity ādi || tatra svabhāvataḥ śuddhaṃ bījaṃ karmmaṇā vāsamudānugarbhaṃ
-                        garbhajananāya nālam iti || śukraśoṇitaśuddhāvuktaṃ || tat katham utkaṭena
+                        niṣpādayati | anilādidoṣadu<lb n="9"/>ṣṭaṃ garbhajananāya nālam iti ||
-                        doṣeṇa prakṛtir ity ucyate | na hi sa <lb n="10"/>rvam eva bījadūṣaṇaṃ |
+                        śukraśoṇitaśuddhāvuktaṃ || tat katham utkaṭena doṣeṇa prakṛtir ity ucyate |
-                        sadṛśaśaktikaṃ sakalam avayavagataṃ vā kiṃ tarhi kāraṇānāṃ
+                        na hi sa <lb n="10"/>rvam eva bījadūṣaṇaṃ | sadṛśaśaktikaṃ sakalam
-                            saṃkhyāmanā<unclear>nu</unclear>rūpacayena nā<pb n="61"/>nāvidha balaṃ
+                        avayavagataṃ vā kiṃ tarhi kāraṇānāṃ
-                        ca prasavāveṣayāṃcāvayavasakalaśarīragataṃ tatrālpaṃ sakalāṃ
+                        saṃkhyāmanā<unclear>nu</unclear>rūpacayena nā<pb facs="61" n="43r"/>nāvidha balaṃ ca
-                        gamanavayavagataṃ bahu vā garbhapratibaddhā <lb n="2"/>karaṇāyanālaṃ
+                        prasavāveṣayāṃcāvayavasakalaśarīragataṃ tatrālpaṃ sakalāṃ gamanavayavagataṃ
-                        jātyaṃdhamūkāde garbhasya darśanāt | nāvayavagatadoṣeṇa garbhapratibaṃdhaḥ |
+                        bahu vā garbhapratibaddhā <lb n="2"/>karaṇāyanālaṃ jātyaṃdhamūkāde garbhasya
-                        madhumehiṣu sarvāṃga<lb n="3"/>gatadoṣadūṣitadhātuṣu garbhadarśanāt | na
+                        darśanāt | nāvayavagatadoṣeṇa garbhapratibaṃdhaḥ | madhumehiṣu sarvāṃga<lb
-                        sakala śarīragatālpadoṣeṇāpi | tad uktaṃ carake | yasya yasya hy aṃ<lb n="4"
+                            n="3"/>gatadoṣadūṣitadhātuṣu garbhadarśanāt | na sakala
+                        śarīragatālpadoṣeṇāpi | tad uktaṃ carake | yasya yasya hy aṃ<lb n="4"
                         />gāvayavasya bījabhāgo duṣṭo bhavati | tasya tasyaivāṃgāvayavasyopataptiḥ |
                         tatra sakalāṃgagatān mahato doṣadū<lb n="5"/>ṣaṇād bījasya garbhāsaṃbhava
@@ Line 577: / Line 605: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.64-67">
-                        <label>NC.3.4.64-67</label> tatra vātādiprakṛter vikārā<lb n="10"/>kārayor
+                        <label>NC.3.4.64-67</label>
-                        bhedena bhinnaṃ svalakṣaṇaṃ nirddiśan āha || tatra vātaprakṛtir ity ādi |
+                         tatra vātādiprakṛter vikārā<lb n="10"/>kārayor bhedena bhinnaṃ svalakṣaṇaṃ
-                        durbhago 'manoramākāramākāra: jā<pb n="62"/> garūkatvād i yo vihārāḥ
+                        nirddiśan āha || tatra vātaprakṛtir ity ādi | durbhago 'manoramākāramākāra:
-                        sphuṭitakaracaraṇādayaḥ ākārāḥ krodhīhiṃsanaśīladaṃtanakhādīn
+                            jā<pb facs="62" n="43v"/> garūkatvād i yo vihārāḥ sphuṭitakaracaraṇādayaḥ ākārāḥ
-                            krodhādaśana|<lb n="2"/>daśaśīla <add place="top-margin">ākṛtiriti</add>
+                        krodhīhiṃsanaśīladaṃtanakhādīn krodhādaśana|<lb n="2"/>daśaśīla <add
-                        ધૃતિર્યમાત્મિકાસાdhṛtiryamātmikā sā'vidyamānā yasya sa tathā dhamanīcitaḥ
+                            place="top-margin">ākṛtiriti</add> ધૃતિર્યમાત્મિકાસાdhṛtiryamātmikā
-                        dhamanīśabdaḥ sādṛśyāt sthirādiṣu varttate ||<lb n="3"/>tena
+                        sā'vidyamānā yasya sa tathā dhamanīcitaḥ dhamanīśabdaḥ sādṛśyāt sthirādiṣu
-                        śirāsnāyudhamanīcitaḥ aṭanogamanaśīlaḥ | tena kāyā navasthitiruktā ||
+                        varttate ||<lb n="3"/>tena śirāsnāyudhamanīcitaḥ aṭanogamanaśīlaḥ | tena
-                        anavasthitātmeti caṃcalamana||<lb n="4"/>anena māno 'navasthānaṃ |
+                        kāyā navasthitiruktā || anavasthitātmeti caṃcalamana||<lb n="4"/>anena māno
-                        pralāpītyanena asaṃbaṃdhavākyaśīlatvena vacanānavasthānaṃ ca | vāyor
+                        'navasthānaṃ | pralāpītyanena asaṃbaṃdhavākyaśīlatvena vacanānavasthānaṃ ca
-                            vi<unclear>yadgā</unclear>imatvalāghavaṃ<lb n="5"/>ca latābhiḥ
+                        | vāyor vi<unclear>yadgā</unclear>imatvalāghavaṃ<lb n="5"/>ca latābhiḥ
                         vātaprakṛteḥ | svapne viyadgā<del>jā</del>mitvaṃ saṃbhrameṇa || tāratamyeṇa
                         avyavasthitam iti | asthitim iti | anava<lb n="6"/>sthitabuddhiniyatasya
@@ Line 594: / Line 622: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.68-71">
-                        <label>NC.3.4.68-71</label> punaḥ svedaprakṣaraṇaśīlaḥ | durgraṃdhiḥ
+                        <label>NC.3.4.68-71</label>
-                        pittasya pūtitvāt || tāmraśabdena saha nakhādayaḥ pāṇitalāṃtāḥ<lb n="8"
+                         punaḥ svedaprakṣaraṇaśīlaḥ | durgraṃdhiḥ pittasya pūtitvāt || tāmraśabdena
-                        />pratyekam abhisaṃbadhyaṃte | medhāvītyādinā cittaprakṛter dharmmaḥ |
+                        saha nakhādayaḥ pāṇitalāṃtāḥ<lb n="8"/>pratyekam abhisaṃbadhyaṃte |
-                        svapne vigṛhyāvaktāprāyeṇa paṭhanāt | prativaca<lb n="9"/>naśīlaḥ ||
+                        medhāvītyādinā cittaprakṛter dharmmaḥ | svapne vigṛhyāvaktāprāyeṇa paṭhanāt
-                        saṃbaṃdhārthakaṃ vādinānukūlaṃ vadatīti vāci prakṛtidharmaḥ || svapnepi
+                        | prativaca<lb n="9"/>naśīlaḥ || saṃbaṃdhārthakaṃ vādinānukūlaṃ vadatīti
-                        pittadharmmabhāvitamanāḥ kaḥ kā<lb n="10"/>dīnyeva
+                        vāci prakṛtidharmaḥ || svapnepi pittadharmmabhāvitamanāḥ kaḥ kā<lb n="10"
-                        pitta<add>pīta</add>varṇānyapi paśyati | pittasya satvabahulatvāt ||
+                        />dīnyeva pitta<add>pīta</add>varṇānyapi paśyati | pittasya satvabahulatvāt
-                        bhayāsthānena praṇatiṃ gachati | apra<add place="inline">
+                        || bhayāsthānena praṇatiṃ gachati | apra<add place="inline">
-                            <unclear>ge</unclear></add>teṣu sāṃtvanā<pb n="63"/>dikā<add place="top"
+                            <unclear>ge</unclear></add>teṣu sāṃtvanā<pb facs="63" n="44r"/>dikā<add place="top"
                             >dānaśīlaḥ|1 </add><del>ma</del> vyathitāsya gati<add place="inline"
                             >riti |</add>vyathitasukhaṃ samukhaṃ pākatvāt | dhāvanakteśāsatvāt |
@@ Line 609: / Line 637: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.72-76">
-                        <label>NC.3.4.72-76</label> śleṣmaprakṛti dūrvvādīnāma<add place="inline"
+                        <label>NC.3.4.72-76</label>
-                            >nya</add>tamavarṇaḥ || ārdramaśuṣkamariṣṭakaḥ kṛṣṇava<lb n="3"
+                         śleṣmaprakṛti dūrvvādīnāma<add place="inline">nya</add>tamavarṇaḥ ||
-                        />rṇaphalaṃ | ādraśarakāṃḍamādraśara<unclear>papartha ||</unclear>subhago
+                        ārdramaśuṣkamariṣṭakaḥ kṛṣṇava<lb n="3"/>rṇaphalaṃ |
+                            ādraśarakāṃḍamādraśara<unclear>papartha ||</unclear>subhago
                         manoramākāraḥ | ata eva priyadarśanaḥ | <unclear>su</unclear>madhurapriyaḥ |
                             a<lb n="4"/>mlādi paṃcarasapriyaḥ || śleṣmaṇo mādhuryāt | kaṭukādīni
@@ Line 641: / Line 670: @@
                         || taṃ paṃcamahābhūtaprabhāvāṃ kecidāhuḥ || na sarve tatra vātapi<lb n="9"
                         />ttakaphais tisraḥ | anilānilajalānāṃ trayāṇāṃ bhūtānāṃ tisro
-                        nirddeśyānukta śeṣabhūtadvayasya prakṛter lakṣaṇaṃ<pb n="65"/>nirddiśan āha
+                        nirddeśyānukta śeṣabhūtadvayasya prakṛter lakṣaṇaṃ<pb facs="65" n="44v"/>nirddiśan āha
                         || sthiravipulaśarīra ity ādi || pṛthivyāḥ sthairyād vaipulyāc ca | kṣamāvān
                         iti | nity akṣamī nity āyā<lb n="2"/> matvarthīyaḥ | etad api pṛthivyāḥ
@@ Line 649: / Line 678: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.81-87">
-                        <label>NC.3.4.81-87</label> ākāśasya vivekamahatve 'rthe guṇayogāt ||<lb
+                        <label>NC.3.4.81-87</label>
-                            n="3"/>satvād i guṇatodena tu cittaprakṛtinirddiśan āha ||
+                         ākāśasya vivekamahatve 'rthe guṇayogāt ||<lb n="3"/>satvād i guṇatodena tu
-                        śaucamāstikyam ity ādi | brahmakāyalakṣaṇaṃ | brahmasatvenotyā <lb n="4"/>di
+                        cittaprakṛtinirddiśan āha || śaucamāstikyam ity ādi | brahmakāyalakṣaṇaṃ |
-                        tasya kāma<add place="inline">ya</add>sya | etena satvakāyayor nnityam
+                        brahmasatvenotyā <lb n="4"/>di tasya kāma<add place="inline">ya</add>sya |
-                        anyānyāvidhāyitvam uktaṃ | śauryam ity ādi | māheṃdrakāyalakṣaṇaṃ <lb n="5"
+                        etena satvakāyayor nnityam anyānyāvidhāyitvam uktaṃ | śauryam ity ādi |
-                        />sahiṣṇutety ādi vāruṇakāyalakṣaṇaṃ | madhyastham ity ādi
+                        māheṃdrakāyalakṣaṇaṃ <lb n="5"/>sahiṣṇutety ādi vāruṇakāyalakṣaṇaṃ |
-                        kauverakāyalakṣaṇaṃ | mahac ca prabhavaśaktiḥ prajo|<lb n="6"
+                        madhyastham ity ādi kauverakāyalakṣaṇaṃ | mahac ca prabhavaśaktiḥ prajo|<lb
-                        />tyānasāmarthyā || kuverasatvānaṃtaraṃ yāmyasatve vaktavye
+                            n="6"/>tyānasāmarthyā || kuverasatvānaṃtaraṃ yāmyasatve vaktavye
                         gaṃdharvasatvābhidhānaṃ | gaṃdharvasatvaṃ yakṣasadṛśaṃ yakṣasa<lb n="7"
                         />tvadyotanārthaṃ | prāptakārītyādinā yāmyaṃ satvaṃ brahmacaryam ity ādinā
@@ Line 665: / Line 694: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.88-93">
-                        <label>NC.3.4.88-93</label> teṣv api brāhmyaṃ śuddhatamaṃ | aiśva<lb n="9"
+                        <label>NC.3.4.88-93</label>
-                        />ryavaṃtam ity ādi || āsuraṃ satvaṃ raudraṃ tīkṣṇaṃ | astīyakaṃ guṇeṣu
+                         teṣv api brāhmyaṃ śuddhatamaṃ | aiśva<lb n="9"/>ryavaṃtam ity ādi || āsuraṃ
-                        matsaraṃ | eṣadhikaṃṭhabharaṃ | ekāṃtagrāhitetyā<lb n="10"/>di rākṣasaṃ
+                        satvaṃ raudraṃ tīkṣṇaṃ | astīyakaṃ guṇeṣu matsaraṃ | eṣadhikaṃṭhabharaṃ |
-                        satvalakṣaṇaṃ | ekāṃtagrāhitā niyamena gṛhītā yogaśīlatāḥ | utsṛṣṭā
+                            ekāṃtagrāhitetyā<lb n="10"/>di rākṣasaṃ satvalakṣaṇaṃ | ekāṃtagrāhitā
-                            hāraśīlatetyādināpi<pb n="66"/>satvaṃ |
+                        niyamena gṛhītā yogaśīlatāḥ | utsṛṣṭā hāraśīlatetyādināpi<pb facs="66" n="45r"/>satvaṃ
-                        <unclear>utsiṣṭā</unclear>hāraśīlatā | <unclear>utsiṣṭāhārācāriṇo bhāvaḥ
+                        | <unclear>utsiṣṭā</unclear>hāraśīlatā | <unclear>utsiṣṭāhārācāriṇo bhāvaḥ
                             ||</unclear>હારાચારિણો āvokṣasāhasapriyatā || apacitaprītiḥ<lb n="2"
                         />ભાવsāhasaprītiś cātīkṣṇam ity ādināpi sarpyasatvaṃ || krodhe sati satvena
@@ Line 679: / Line 708: @@
                     <l xml:id="NC.3.4.94-99">
-                        <label>NC.3.4.94-99</label> durmmedhastvaṃ ity ādinā paśusatvaṃ |
+                        <label>NC.3.4.94-99</label>
-                        anavasthitetyādinā matsyasatvaṃ | satvabudhyaṃgahī netyādinā vṛkṣa<lb n="5"
+                         durmmedhastvaṃ ity ādinā paśusatvaṃ | anavasthitetyādinā matsyasatvaṃ |
-                        />satvaṃ | satvabudhyaṃgahīnābhyāṃ hīnaṃ sthiraṃ ekasthānasthaṃ | ete trayas
+                        satvabudhyaṃgahī netyādinā vṛkṣa<lb n="5"/>satvaṃ | satvabudhyaṃgahīnābhyāṃ
-                        tamo bahulāḥ satvabhedāḥ | eṣāṃ sthāne ciki<lb n="6"/>tsopayogitvaṃ darśayan
+                        hīnaṃ sthiraṃ ekasthānasthaṃ | ete trayas tamo bahulāḥ satvabhedāḥ | eṣāṃ
-                        āha | vijñāyakāyavikṛtiriti | anurūpām ucitāṃ | tad uktaṃ bhūtavidyāyāṃ | na
+                        sthāne ciki<lb n="6"/>tsopayogitvaṃ darśayan āha | vijñāyakāyavikṛtiriti |
-                            vā|<lb n="7"/>caukṣyaṃ prayuṃjīta prayogaṃ devatāgṛhe | evamādy anyad
+                        anurūpām ucitāṃ | tad uktaṃ bhūtavidyāyāṃ | na vā|<lb n="7"/>caukṣyaṃ
-                        api anuvarttavyāṃ dhātraparīkṣāyām api prayojanaṃ ||<lb n="8"/> tad uktaṃ
+                        prayuṃjīta prayogaṃ devatāgṛhe | evamādy anyad api anuvarttavyāṃ
-                        kāśyapena | yo yathā satvaḥ kumāraḥ <del>sya</del><add place="below-margin"
+                        dhātraparīkṣāyām api prayojanaṃ ||<lb n="8"/> tad uktaṃ kāśyapena | yo yathā
-                            >syātta</add>thā satvām evāsya dhātrīm upasthāpayet | kiṃ kāraṇaṃ tad
+                        satvaḥ kumāraḥ <del>sya</del><add place="below-margin">syātta</add>thā
-                            vipāyā<lb n="9"/>nirdhāraṇaṃ bhavati tad uktaṃ | tatraiva |
+                        satvām evāsya dhātrīm upasthāpayet | kiṃ kāraṇaṃ tad vipāyā<lb n="9"
-                        piśācasatvānānāryo kumāraḥ samudīkṣitanirvāṇām eva cāpnoti | tathā rā<lb
+                        />nirdhāraṇaṃ bhavati tad uktaṃ | tatraiva | piśācasatvānānāryo kumāraḥ
-                            n="10"/> kṣasasatvā ity ādi || </l>
+                        samudīkṣitanirvāṇām eva cāpnoti | tathā rā<lb n="10"/> kṣasasatvā ity ādi || </l>
                     <trailer>iti śauśrute śārīre nyāyacaṃdrikāyāṃ paṃjikāyāṃ garbhavyākaraṇaṃ <add
@@ Line 698: / Line 727: @@
         </body>
     </text>
+    <facsimile>
+        <!--    <graphic url="https://iiif.archive.org/iiif/add.2491/manifest.json"/> -->
+        <graphic url="https://cudl.lib.cam.ac.uk//iiif/MS-ADD-02491"/>
+    </facsimile>
 </TEI>

User Tools

Differences

Page Tools

saktumIva