<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
MS London BL/IOLR Taylor 1842: Sūtrasthāna 12
Published in by in .
- British Library
- London, United Kingdom
- Known as: IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646).
- Siglum: L
A manuscript of the Suśrutasaṃhitā with Ḍalhaṇa's commentary,
Nibandhasaṅgraha.
More ▾
| Title |
Suśrutapāṭhaśuddhi |
| Title |
Nibandhasaṅgraha |
| Commentary |
Suśrutapāṭhaśuddhi |
| Author |
Suśruta |
| Author |
Ḍalhaṇa |
| Physical description |
| Language/Script |
[Sanskrit in Devanagari script.]
|
| Format |
folia |
| Material |
paper |
| History |
| Date of production |
|
| Place of origin |
unknown |
| Provenance |
[record of ownership] |
| Acquisition |
[how it was acquired] |
(From folio IOL San 2646 (Eggeling) - 139)
|| athāto 'gnikarmavidhim adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||...
[1938 ed. 1.12.1]
...kṣārād agnir garīyān kriyāsu vyākhyātaḥ || ... tad dagdhānāṃ⸤ rogāṇāṃm apunarbhavāt || ... bheṣaja śastrakṣārair aśakyānāṃ tatsā⸤dhyatvāc ca ||
[1938 ed. 1.12.3]
...⸤athaimāni
dahanopakaraṇāni || tad yathā || pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākā jaṃābavauṣṭveta⸤taralauhāḥ
kṣaudraguḍasnehāś ca || ... tatra
pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākās tvaggatānāṃ || ...
jāṃbavauṣṭhetaralauhā māṃsagatānāṃ || ... kṣaudraguḍasnehāḥ śirāsnāyusaṃdhyasthigatānāṃ ||...
[1938 ed. 1.12.4]
... tatrāpyātyayike 'gnikarmasā⸤dhye vyādhau
tatpratyanīkaṃ vidhikṛtveti || ...
[1938 ed. 1.12.5]
... sarvavyādhiṣu ca pichalamannaṃ bhuktavataḥ || ... mūḍhagarbhāśmarībhagaṃdarodarārśomukharogeṣv abhuktavataḥ
|| ...
[1938 ed. 1.12.6]
... tatra dvidham agni⸤karmāhureke tvagdagdhaṃ
māṃsadagdhaṃ ca || iha tu sirāsnāyu saṃdhyasthiṣva⸤pi na
pratiṣiddho 'gniḥ || ...
[1938 ed. 1.12.7]
... tatra śabdaprādurbhāvā durgandhatā tvagsaṃkocaś ca
tva⸤gdagdhe || kapotavarṇatā alpaśvayathuvedanatā
śuṣkasaṃkucitavraṇatā māṃsadagdhe || kṛṣṇo⸤nnatavraṇatā
srāvasaṃnirodhaś ca śirāsnāyudagdhe || rukṣāruṇatā karkkaśasthiravraṇatā ca
saṃdhyaL⸤sthidagdhe || ...
[1938 ed. 1.12.8]
... tatra śirorogādhi akṣimaṃthayo
bhrūlalāṭaśaṃkhapradeṣeśeṣu dahet || ...
vartmarogeṣv ārdranaktakapratichannāṃ dṛṣṭiṃ kṛtvā varmaromakupān ...
[1938 ed. 1.12.9]
... tvagmāṃsa śirāsnāyusaṃdhyasthisthite
tyugraruji vāyāv uchritakaṭhinasuptamāṃse vra⸤draṇe
graṃthyarśorbudabhagaṃdarā
pacīślīpadacarmakīlatilakālakāṃtravṛddhisaṃdhisirāchedanādiṣu
nāḍaiī⸤śoṇitātipravṛttiṣu cāgnikarma kuryāt || ...
[1938 ed. 1.12.10]
... tatra valayabiṃduvilekhāpratisāraṇānīti dahanaviśeṣāḥ
|| ...
[1938 ed. 1.12.11]
... bhavati cātra ||
rogasya saṃsthānam avekṣya samyak narmasya marmāṇi valāva⸤laṃ ca ||
vyādhiṃ tathārttuṃ ca samyak tatodhyavasyed bhiṣagnikarmaḥ || ...
[1938 ed. 1.12.12]
... tatra samyagdagdhe madhyusarppibhyāṃm abhyaṃgaḥ ||
...
[1938 ed. 1.12.13]
... athemān agninā pa⸤riharet || pittaprakṛtim
aṃtaḥśoṇitaṃ bhinnakoṣṭham anuddhṛtaśalyaṃ bālaṃ vṛddhaṃ bhīrum
aneka vraṇa ⸤pīḍitam asvedyāṃś ceti || ...
[1938 ed. 1.12.14]
... ata ūrdhvam itarathādagdhaṃ vakṣyāmaḥ || || tatra
snigdhaṃ rukṣaṃ vāśrity a dra⸤vyam agni dahaṃti || agnisaṃtapto hi
snehaḥ sūkṣmasirānusāritvāt tvagādīn anupraviśya āśu dahati ||⸤tasmāt snehadagdhe dhikā rujo bhavataṃti || ...
[1938 ed. 1.12.15]
... tatra pluṣṭaṃ durddagdhaṃ⸤ samyag dagaddham
atidagdhaṃ ceti caturvidham agnidagdhaṃ || ... tatra yad
vivarṇaṃ pluṣyate 'timātraṃ tad apluṣṭaṃ
... yatrottiṣṭhaṃti sphoṭās tīvrāś coṣadāharāgapākaveda⸤nāś cirāc copaśāmyaṃti || tad durddagdhaṃ || ...
samyag dagdham anavagāḍhaṃ tālavarṇaṃ susaṃsthitaṃ || pūrvalakṣa⸤ṇayuktaṃ ca || ...
L⸤atidagdhe māṃsāvalaṃbanaṃ gātraviśleṣaḥ
sirāsnāyusaṃdhyasthivyāpādānam atimātraṃ jvaradāhapipā⸤ sāmūrchāś
copadravā bhavaṃti || vraṇaś ca asya cireṇa rohati || ruḍhaś ca vivarṇo
bhavati ||
[1938 ed. 1.12.16]
... bhavati cātra ||
agninā kopi⸤taṃ raktaṃ bhṛśaṃ jaṃtoḥ prakupyati ||
tatas tenaiva vegena pittam asyābhyudīryate || ...
[1938 ed. 1.12.17]
... tu⸤lyavīrye ubhe hy ete rasato dravyatas
tathā ||
tenāsya vedanā tīvrā prakṛtyā ca vidahyate || ...
[1938 ed. 1.12.18]
sphoṭāḥ śīghraṃ⸤ prajāyaṃte jvaras tṛṣā ca bādhate || ...
da⸤gdhasyopaśamārthāya cikitsā saṃprakṣyate || ...
[1938 ed. 1.12.19]
pluṣṭasyāgnipratapanaṃ kāryam uṣṇa tathauṣadhaṃ || ...
śarīre svinnabhūyiṣṭhe svinnaṃ bhavati śoṇitaṃ | ...
[1938 ed. 1.12.20]
prakṛtyā hyudakaṃ śītaṃ skaṃdayatyatiśoṇitaṃ ||
tasmāt sukhaya⸤ti hyuṣṇaṃ ma tu śītaṃ kathaṃcana ||1|| ...
[1938 ed. 1.12.21]
... śītām uṣṇāṃ ca durdda⸤gdhe kriyāṃ kuryāt
bhiṣak punaḥ || ghṛtālepanasekāṃs tu śītām evāsya kārayet ||
ghṛtālepanacsekāṃs tu śītānevāsya kārayet || ...
[1938 ed. 1.12.22]
... samyak dagdhe tugākṣīrīplakṣacaṃdanagairikaiḥ ||
sāmṛtaiḥ⸤ sarpiṣā snigdhair ālepaṃ kārayed bhiṣak ||
[1938 ed. 1.12.23]
grāmyānūpaudakaiś cainaṃ piṣṭair māsaiḥ pralepalayet ||
pittavidra⸤dhivac cainaṃ saṃtatoṣmāṇam ācaret || ...
[1938 ed. 1.12.24]
... atidagdhe viśīrṇāni māṃsānudhṛtya śītalāṃ ||
kriyāṃ kuryād bhiṣak paś cā⸤śālidatuṃdulakaṃḍanaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.25]
tiṃdukītvakkapālair vā ghṛtamiśraiḥ pralepayet ||
vraṇaṃ gaḍūcīpatrair vā chādayed atha⸤vaidakaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.26]
kriyāṃ ca kuryād akhilāṃ bhiṣak pittavisarppavat || ...
madhuchiṣṭaṃ samadhukaṃ rodhraṃ sarjarasaṃ tathā ||
[1938 ed. 1.12.27]
maṃjiṣṭhāṃ caṃdanaṃ mūrvāṃ piṣṭvā sarpir vi⸤pācayet ||
sarveṣām agnidagdhānām etad ropaṇam uttamaṃ || || ...
[1938 ed. 1.12.28]
... snehada⸤gdhe kriyāṃ rūkṣāṃ viśeṣeṇāvacārayet
||...
[1938 ed. 1.12.29ab]
... ata⸤ urddhvaṃ pravakṣyāmi
dhūmopahatalakṣaṇaṃ ||
[1938 ed. 1.12.29cd]
śvasiti kṣauti cātyarthaṃm apy ādhamatikāśata ||
cakṣuṣoḥ ⸤paridāhaś ca rāgaś caivopajāyate ||
[1938 ed. 1.12.30]
sadhūmakaṃ niḥśvasati ghreyam anyan na vetti ca ||
tathaiva ca rasān⸤sarvān śrutiś cāsyopahanyate ||
[1938 ed. 1.12.31]
tṛṣṇādāhajvarayutaḥ sīdaty atha ca mūrchati || ||
dhūmopahata i⸤ty eṣa || ... śṛṇu tasya
cikitsitaṃ |
[1938 ed. 1.12.32]
sarpir ikṣurasaṃ drākṣāṃ payo vā śarkkarāṃbu vā ||
madhurāmlau rasau⸤ vāpi vamanāyaā pradāpayet ||
[1938 ed. 1.12.33]
vamataḥ koṣṭhaśuddhiḥ syāt dhūmagaṃdhiś ca naśyati ||
vidhinānena ⸤śāmyaṃti sadanakṣavathujvarāḥ ||
[1938 ed. 1.12.34]
dāha mūrchā tṛḍādhmānasvāsākāsāś ca dāruṇāḥ ||
madhurair lava⸤ṇāmlaiś ca kaṭukaiḥ kvalagrahaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.35]
samyag gṛhṇātīṃdriyārthān manaś cāsya prasīdati ||
[1938 ed. 1.12.36ab]
śirau⸤virecanaṃ cāsmai dadyād yogena śāstravit ||
[1938 ed. 1.12.36cd]
dṛṣṭi viśudhyate cāsya śirogrīvaṃ ca dehinaḥ
aL⸤vidāhalaghusnigdham āhāraṃ cāsya kalpayet || ...
[1938 ed. 1.12.37]
... uṣṇa vā⸤tātapair dagdhe śītaḥ kāryo vidhiḥ
sadā || ...
śītavarṣānilairdagdhe snigdham uṣṇaś ca śasyate || ...
[1938 ed. 1.12.38]
tathāpi tejasā daL⸤gdhe sidhir nāsti kathaṃcaneti ||
...
[1938 ed. 1.12.39]
iti sūtrasthānanibaṃdhasaṃgrahe dvādaśo '⸤dhyāyaḥ || ||12||
[1938 ed. 1.12.trailer]