This is an old revision of the document!
<TEI xmlns=“http://www.tei-c.org/ns/1.0”>
<teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<fileDesc>
<titleStmt>
<title>RORI Bikaner ACC.NO.05157</title>
</titleStmt>
<publicationStmt>
<p>Suśruta project, University of Alberta</p>
</publicationStmt>
<sourceDesc>
<msDesc>
<msIdentifier>
<placeName>
<settlement>Bikaner</settlement>
<region>Rajasthan</region>
<country>India</country>
</placeName>
<institution>RORI</institution>
<repository> </repository>
<collection>[collection]</collection>
<idno>05157</idno>
<!-- <idno type="NCC">[NCC identifier]</idno> -->
<!-- <idno type="siglum">?</idno> -->
</msIdentifier>
<msContents>
<summary>[description of manuscript]</summary>
<msItem defective="true" n="1">
<!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete -->
<author role="author" xml:lang="sa">Gayadāsa</author>
<title xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title>
<title type="commentary" xml:lang="sa">Nyāyacandrikā</title>
<!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples -->
<textLang mainLang="sa-Deva">[Sanskrit in Devanagari script.]</textLang>
<!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc. See ISO 15924 for more details. -->
</msItem>
</msContents>
<physDesc>
<objectDesc form="pothi">
<!-- @form can be "pothi", "book", scroll", etc. -->
<supportDesc material="palm-leaf"
><!-- @material can be "paper", "industrial paper", "handmade paper", "palm-leaf", "palmyra palm-leaf", "talipot palm-leaf", "birch bark", "vellum", etc. --><!-- the following <foliation> tags are examples --></supportDesc>
</objectDesc>
</physDesc>
<!--
<history>
<origin>
<origDate calendar="Nepal" when="0301">M Saṃvat 301 (878 CE).</origDate>
<!-- calendar can be "Vikrama", "Śaka", etc. Dates can be approximate or exact. -->
<!-- <origPlace xml:lang="en">[place of production]</origPlace>
</origin>
<provenance>[record of ownership]</provenance>
<acquisition>[how it was acquired]</acquisition>
</history>
-->
</msDesc>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<revisionDesc>
<change when="2021-08-03" who="Andrey Klebanov">Added transcription of the mūla verses Ka 1.4ab--</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text xml:lang="sa-Latn">
<body>
<!-- the following is a rough transcription of the mūla-verses as found separately from the commentary in the concerned MS -->
<div n="1" type="adhyāyaḥ">
<milestone n="00148.jpg" unit="exposure">
<milestone n="1v3" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.4ab">ripavo vikrmākrāntā ye ca sve<lb n="4"> kṛtyatām gatāḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.4cd">sisṛkṣavaḥ krodhaviṣaṃ vivaraṃ prāpya tādṛśam //</l>
<l xml:id="SS 5.1.5ab">viṣair nihanyur nipuṇaṃ nṛpatiṃ duṣṭacetasaḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.5cd">striyo vā vi<lb n="5">vidhān yogān kadācit subhāgacchayā //</l>
<l xml:id="SS 5.1.6ab">viṣakanyopayogād vā kṣaṇāj jahyād asūn naraḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.6cd">tasmād vaidyema satataṃ vi<lb n="6">ṣād rakṣyo narādhipaḥ //</l>
<milestone n="00147.jp" unit="exposure">
<milestone n="2r4" unit="foilio">
<l xml:id="SS 5.1.7ab">yasmāt cānityacittatvam aśvavat prathitaṃ nṛṇām /</l>
<l xml:id="SS 5.1.7cd">na viśvasyāt tato rājā ka<lb n="5">dācid api kasyacit //</l>
<milestone n="00146.jpg" unit="exposure">
<milestone n="2v2" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.8ab">kulīnaṃ dhārmikaṃ snigdhaṃ subhṛtaṃ satatotthitam/ </l>
<l xml:id="SS 5.1.8cd">mahānase niyuṃjīta vaidyaṃ tadvidyapūjitam //</l>
<milestone n="00145.jpg" unit="exposure">
<milestone n="3r9" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.9"/>
<l xml:id="SS 5.1.10"/>
<l xml:id="SS 5.1.11"/>
<l xml:id="SS 5.1.12ab">praśastadigdeśakṛtaṃ śucibhāṃḍaṃ mahacchuci /</l>
<l xml:id="SS 5.1.12cd">sajālakaṃ gavākṣāḍhyamāptavarganiṣevitam //</l>
<l xml:id="SS 5.1.13ab">vivakṣasṛṣṭa<lb n="10">saṃsṛṣṭaṃ savitānaṃ kṛtārcanam /</l>
<l xml:id="SS 5.1.13cd">parīkṣitastrīpuruṣaṃ bhaveccāpi mahānasam //</l>
<milestone n="00144.jpg" unit="exposure">
<milestone n="3v1" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.14ab">ma<lb n="2">hānāsikaṃ tatrādhyakṣaṃ niyuṃjīta prāyo yaidyaguṇānvitaṃ <!-- [!] -->/</l>
<l xml:id="SS 5.1.14cd">śucayo dakṣiṇā dakṣā vinītāḥ priyadarśanāḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.15ab">saṃvibha<lb n="3">ktāḥ sumanaso nīcakeśanakhāḥ sthirāḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.15cd">snātā dṛḍhaṃ saṃyamitaḥ kṛtoṣṇīṣāḥ susaṃyutāḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.16ab">tasya cājṅāvidheyāḥ syurvivi<lb n="4">dhāḥ parikarmiṇaḥ /</l>
<l xml:id="?">- - - - - - - </l>
<l xml:id="SS 5.1.16cd">āhārasthitayaścāpi bhavaṃti prāṇino yataḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.17ab">tasmānmahārase <!-- [!] --> vaidyaḥ <lb n="5">pramādarahito bhavet </l>
<l xml:id="?"> - - - - - // </l>
<l xml:id="SS 5.1.17cd">mahānasikavoḍhāraḥ sūdaudanikapaupikāḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.18ab">bhaveyur vaidyavaśagā ye cāpy a<lb n="6">nye tra kecana //</l>
<milestone n="3v9" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.18cd">iṃgitajño<lb n="10"> manuṣyāṇāṃ vākceṣṭāmukhavaikṛtaiḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.19ab">vidyād viṣasya dātāram ebhir liṃgaiś ca buddhimān /</l>
<l xml:id="SS 5.1.19cd">na daty <!-- [!] --> uttaraṃ pṛṣṭo vivakṣur moha<pb n="4r1">m eti ca/</l>
<l xml:id="SS 5.1.20ab">apārthaṃ bahu saṃkīrṇaṃ bhāṣate cāpi mūḍhavat /</l>
<l xml:id="SS 5.1.20cd">sphoṭayaty aṃgulīr bhūmim akasmād vilekhed dhaset /</l>
<l xml:id="SS 5.1.21ab">vepathur jaya<lb n="2">te cāsya trastaś cānyanyam <!-- [!] --> īkṣate/</l>
<l xml:id="SS 5.1.21cd">dhyāmo vivaraṇavaktraś ca nakhaiḥ kiṃcic chinaty api /</l>
<l xml:id="SS 5.1.22ab">ālābhetāsakṛd dīnaḥ kareṇa ca śiro<lb n="3">ruhān /</l>
<l xml:id="SS 5.1.22cd">niryayāsur apardvārai vīkṣyate ca punaḥ punaḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.23ab">vartate viparītaṃ ca viṣadānāvicetanaḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.23cd">kecid bhayāt pārthivasya tva<lb n="4">ritā vā tadājñayā /</l>
<l xml:id="SS 5.1.24ab">asatām api santo 'pi ceṣṭāṃ kurvanti mānavāḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.24cd">tasmāt parīkṣaṇaṃ kāryaṃ bhṛtyānām avṛtair <!-- NOTE pls check!!! --> nṛpaiḥ /</l>
<milestone n="00142.jpg" unit="exposure">
<milestone n="4r2" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.25ab">tathābhyaṅge valekhane /</l>
<l xml:id="SS 5.1.25cd">utsādane parīṣeke kaṣāye sānulepane /</l>
<l xml:id="SS 5.1.26ab">srakṣu<lb n="3"> vastreṣu <!-- here the MS has some illegible symbol, smth like a "6"? --> śayyāsu kavacābharaṇeṣu ca /</l>
<l xml:id="SS 5.1.26cd">pādukāpādapīṭheṣu pṛṣṭheṣu gajavājinām /</l>
<l xml:id="SS 5.1.27ab">viṣajuṣṭeṣu cānyeṣu naśyadhūmāṃja<lb n="4">nādiṣu /</l>
<l xml:id="SS 5.1.27cd">lakṣaṇāni pravakṣyāmi cikitsām apy anantaraṃ</l>
<l xml:id="SS 5.1.28ab">kāṣṭhe anne pāne dantatradantakāṣtam annade 'pi/
<milestone n="00142.jpg" unit="exposure">
<milestone n="4r10" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.28ab">nṛpabhaktād balaṃ nyasytaṃ saviṣaṃ bhakṣayaṃti ye /</l>
<l xml:id="SS 5.1.28cd">tatraiva te vinaśyaṃ<pb n="5r1"><!--00141.jpg-->ti makṣikāvājasādayaḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.29ab">hutabhuk tena cānnena bhṛśaṃ caṭacaṭāyate /</l>
<l xml:id="SS 5.1.29cd">mayūrakaṇṭhapratimo jāyate cāpi duḥsa<lb n="2">haḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.30ab">bhinnārcis tīkṛṣṇadhūmaś ca nacirāc copaśāmyati /</l>
<l xml:id="SS 5.1.30cd">cakorasyākṣivairāgyaṃ jāyate kṣipram eva tu /</l>
<l xml:id="SS 5.1.31ab">dṛṣṭānnaṃ viṣasaṃ<lb n="3">sṛṣṭaṃ mṛyate jāvajīvakaḥ / </l>
<l xml:id="SS 5.1.31cd">kokilaḥ svaravaikṛtaṃ krauṃcas tu madam ṛcchati / </l>
<l xml:id="SS 5.1.32ab">hṛṣyen mayūra udvignaḥ krośataḥ śukasārike /</l>
<l xml:id="SS 5.1.32cd"><lb n="4">haṃsaṃ kṣveḍati cātyarthaṃ bhṛṃgarājas tu kūjati //</l>
<l xml:id="SS 5.1.33ab">pṛṣato visṛjaty aśry viṣṭāṃ muṃcati markaṭaḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.33cd">sannikṛṣṭāṃs tataḥ kuryāt prājñas tā<lb n="5">n mṛgapakṣiṇaḥ /</l>
<l xml:id="SS 5.1.34ab">viśmano tha vibhūṣārthaṃ rakṣā caiva sarvadā /</l>
<milestone n="00140.jpg" unit="exposure">
<milestone n="5v7" unit="folio">
<l xml:id="SS 5.1.34cd">upakṣiptasya cānnasya bāṣpeṇordhvaṃ prasarpatā /</l>
<l xml:id="SS 5.1.35ab">hṛtpīḍā<lb n="8"> bhrāṃtanetratvaṃ śiroduḥkha ca jāyate /</l>
<l xml:id="SS 5.1.35ab">tatra tasyāṃjane kuṣthaṃ lāmajaṃ taladaṃ madhu /</l>
<l xml:id="SS 5.1.35cd">kuryāc chirōṣarajanīcaṃdanaiśca pra<lb n="9">lepanam /</l>
<l xml:id="SS 5.1.34cd">hṛdi caṃdanalepanaś ca tathā sukham avāpnuyāt /</l>
</body>
</text>