This is an old revision of the document!


<TEI xmlns=“http://www.tei-c.org/ns/1.0”>

  <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
      <fileDesc>
          <titleStmt>
              <title>RORI Bikaner ACC.NO.05157</title>
          </titleStmt>
          <publicationStmt>
              <p>Suśruta project, University of Alberta</p>
          </publicationStmt>
          <sourceDesc>
              <msDesc>
                  <msIdentifier>
                      <placeName>
                          <settlement>Bikaner</settlement>
                          <region>Rajasthan</region>
                          <country>India</country>
                      </placeName>
                      <institution>RORI</institution>
                      <repository> </repository>
                      <collection>[collection]</collection>
                      <idno>05157</idno>
                      <!-- <idno type="NCC">[NCC identifier]</idno> -->
                      <!-- <idno type="siglum">?</idno> -->
                  </msIdentifier>
                  <msContents>
                      <summary>[description of manuscript]</summary>
                      <msItem defective="true" n="1">
                          <!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete -->
                          <author role="author" xml:lang="sa">Gayadāsa</author>
                          <title xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title>
                          <title type="commentary" xml:lang="sa">Nyāyacandrikā</title>
                          <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples -->
                          <textLang mainLang="sa-Deva">[Sanskrit in Devanagari script.]</textLang>
                          <!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc. See ISO 15924 for more details. -->
                      </msItem>
                  </msContents>
                  <physDesc>
                      <objectDesc form="pothi">
                          <!-- @form can be "pothi", "book", scroll", etc. -->
                          <supportDesc material="palm-leaf"
                              ><!-- @material can be "paper", "industrial paper", "handmade paper", "palm-leaf", "palmyra palm-leaf", "talipot palm-leaf", "birch bark", "vellum", etc. --><!-- the following <foliation> tags are examples --></supportDesc>
                      </objectDesc>
                  </physDesc>
                  <!--
                  <history>
                      <origin>
                          <origDate calendar="Nepal" when="0301">M Saṃvat 301 (878 CE).</origDate>
                          <!-- calendar can be "Vikrama", "Śaka", etc. Dates can be approximate or exact. -->
                  <!--        <origPlace xml:lang="en">[place of production]</origPlace>
                      </origin>
                      <provenance>[record of ownership]</provenance>
                      <acquisition>[how it was acquired]</acquisition>
                  </history>
                  -->
              </msDesc>
          </sourceDesc>
      </fileDesc>
      <revisionDesc>
          <change when="2021-08-03" who="Andrey Klebanov">Added transcription of the mūla verses Ka 1.4ab--</change>
          
      </revisionDesc>
  </teiHeader>
  
  <text xml:lang="sa-Latn">
      <body>
  <!-- the following is a rough transcription of the mūla-verses as found separately from the commentary in the concerned MS -->
      <div n="1" type="adhyāyaḥ">
          <milestone n="00148.jpg" unit="exposure">
              <milestone n="1v3" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.4ab">ripavo vikrmākrāntā ye ca sve<lb n="4"> kṛtyatām gatāḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.4cd">sisṛkṣavaḥ krodhaviṣaṃ vivaraṃ prāpya tādṛśam //</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.5ab">viṣair nihanyur nipuṇaṃ nṛpatiṃ duṣṭacetasaḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.5cd">striyo vā vi<lb n="5">vidhān yogān kadācit subhāgacchayā //</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.6ab">viṣakanyopayogād vā kṣaṇāj jahyād asūn naraḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.6cd">tasmād vaidyema satataṃ vi<lb n="6">ṣād rakṣyo narādhipaḥ //</l>
          <milestone n="00147.jp" unit="exposure">
              <milestone n="2r4" unit="foilio">
                  <l xml:id="SS 5.1.7ab">yasmāt cānityacittatvam aśvavat prathitaṃ nṛṇām /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.7cd">na viśvasyāt tato rājā ka<lb n="5">dācid api kasyacit //</l>
          <milestone n="00146.jpg" unit="exposure">
              <milestone n="2v2" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.8ab">kulīnaṃ dhārmikaṃ snigdhaṃ subhṛtaṃ satatotthitam/ </l>
                  <l xml:id="SS 5.1.8cd">mahānase niyuṃjīta vaidyaṃ tadvidyapūjitam //</l>
          <milestone n="00145.jpg" unit="exposure">
              <milestone n="3r9" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.9"/>
                  <l xml:id="SS 5.1.10"/>
                  <l xml:id="SS 5.1.11"/>
                  <l xml:id="SS 5.1.12ab">praśastadigdeśakṛtaṃ śucibhāṃḍaṃ mahacchuci /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.12cd">sajālakaṃ gavākṣāḍhyamāptavarganiṣevitam //</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.13ab">vivakṣasṛṣṭa<lb n="10">saṃsṛṣṭaṃ savitānaṃ kṛtārcanam /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.13cd">parīkṣitastrīpuruṣaṃ bhaveccāpi mahānasam //</l>
          <milestone n="00144.jpg" unit="exposure">
              <milestone n="3v1" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.14ab">ma<lb n="2">hānāsikaṃ tatrādhyakṣaṃ niyuṃjīta prāyo yaidyaguṇānvitaṃ <!-- [!] -->/</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.14cd">śucayo dakṣiṇā dakṣā vinītāḥ priyadarśanāḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.15ab">saṃvibha<lb n="3">ktāḥ sumanaso nīcakeśanakhāḥ sthirāḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.15cd">snātā dṛḍhaṃ saṃyamitaḥ kṛtoṣṇīṣāḥ susaṃyutāḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.16ab">tasya cājṅāvidheyāḥ syurvivi<lb n="4">dhāḥ parikarmiṇaḥ /</l>
                  <l xml:id="?">- - - - - - - </l>
                  <l xml:id="SS 5.1.16cd">āhārasthitayaścāpi bhavaṃti prāṇino yataḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.17ab">tasmānmahārase <!-- [!] --> vaidyaḥ <lb n="5">pramādarahito bhavet </l>
                  <l xml:id="?"> - - - - - // </l>
                  <l xml:id="SS 5.1.17cd">mahānasikavoḍhāraḥ sūdaudanikapaupikāḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.18ab">bhaveyur vaidyavaśagā ye cāpy a<lb n="6">nye tra kecana //</l>
              <milestone n="3v9" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.18cd">iṃgitajño<lb n="10"> manuṣyāṇāṃ vākceṣṭāmukhavaikṛtaiḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.19ab">vidyād viṣasya dātāram ebhir liṃgaiś ca buddhimān /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.19cd">na daty <!-- [!] --> uttaraṃ pṛṣṭo vivakṣur moha<pb n="4r1">m eti ca/</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.20ab">apārthaṃ bahu saṃkīrṇaṃ bhāṣate cāpi mūḍhavat /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.20cd">sphoṭayaty aṃgulīr bhūmim akasmād vilekhed dhaset /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.21ab">vepathur jaya<lb n="2">te cāsya trastaś cānyanyam <!-- [!] --> īkṣate/</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.21cd">dhyāmo vivaraṇavaktraś ca nakhaiḥ kiṃcic chinaty api /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.22ab">ālābhetāsakṛd dīnaḥ kareṇa ca śiro<lb n="3">ruhān /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.22cd">niryayāsur apardvārai vīkṣyate ca punaḥ punaḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.23ab">vartate viparītaṃ ca viṣadānāvicetanaḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.23cd">kecid bhayāt pārthivasya tva<lb n="4">ritā vā tadājñayā /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.24ab">asatām api santo 'pi ceṣṭāṃ kurvanti mānavāḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.24cd">tasmāt parīkṣaṇaṃ kāryaṃ bhṛtyānām avṛtair <!-- NOTE pls check!!! --> nṛpaiḥ /</l>
          <milestone n="00142.jpg" unit="exposure">
              <milestone n="4r2" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.25ab">tathābhyaṅge valekhane /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.25cd">utsādane parīṣeke kaṣāye sānulepane /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.26ab">srakṣu<lb n="3"> vastreṣu <!-- here the MS has some illegible symbol, smth like a "6"? --> śayyāsu kavacābharaṇeṣu ca /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.26cd">pādukāpādapīṭheṣu pṛṣṭheṣu gajavājinām /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.27ab">viṣajuṣṭeṣu cānyeṣu naśyadhūmāṃja<lb n="4">nādiṣu /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.27cd">lakṣaṇāni pravakṣyāmi cikitsām apy anantaraṃ</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.28ab">kāṣṭhe anne pāne dantatradantakāṣtam annade 'pi/
          <milestone n="00142.jpg" unit="exposure">
              <milestone n="4r10" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.28ab">nṛpabhaktād balaṃ nyasytaṃ saviṣaṃ bhakṣayaṃti ye /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.28cd">tatraiva te vinaśyaṃ<pb n="5r1"><!--00141.jpg-->ti makṣikāvājasādayaḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.29ab">hutabhuk tena cānnena bhṛśaṃ caṭacaṭāyate /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.29cd">mayūrakaṇṭhapratimo jāyate cāpi duḥsa<lb n="2">haḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.30ab">bhinnārcis tīkṛṣṇadhūmaś ca nacirāc copaśāmyati /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.30cd">cakorasyākṣivairāgyaṃ jāyate kṣipram eva tu /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.31ab">dṛṣṭānnaṃ viṣasaṃ<lb n="3">sṛṣṭaṃ mṛyate jāvajīvakaḥ / </l>
                  <l xml:id="SS 5.1.31cd">kokilaḥ svaravaikṛtaṃ krauṃcas tu madam ṛcchati / </l>
                  <l xml:id="SS 5.1.32ab">hṛṣyen mayūra udvignaḥ krośataḥ śukasārike /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.32cd"><lb n="4">haṃsaṃ kṣveḍati cātyarthaṃ bhṛṃgarājas tu kūjati //</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.33ab">pṛṣato visṛjaty aśry viṣṭāṃ muṃcati markaṭaḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.33cd">sannikṛṣṭāṃs tataḥ kuryāt prājñas tā<lb n="5">n mṛgapakṣiṇaḥ /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.34ab">viśmano tha vibhūṣārthaṃ rakṣā caiva sarvadā /</l>
          <milestone n="00140.jpg" unit="exposure">
              <milestone n="5v7" unit="folio">
                  <l xml:id="SS 5.1.34cd">upakṣiptasya cānnasya bāṣpeṇordhvaṃ prasarpatā /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.35ab">hṛtpīḍā<lb n="8"> bhrāṃtanetratvaṃ śiroduḥkha ca jāyate /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.35ab">tatra tasyāṃjane kuṣthaṃ lāmajaṃ taladaṃ madhu /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.35cd">kuryāc chirōṣarajanīcaṃdanaiśca pra<lb n="9">lepanam /</l>
                  <l xml:id="SS 5.1.34cd">hṛdi caṃdanalepanaś ca tathā sukham avāpnuyāt /</l>
      </body>
  </text>